Co zrobić, aby ziemniaki nie gniły podczas przechowywania? Już wyjaśniamy!

Zimą często można odkryć, że ziemniaki gniją od środka. Dlaczego tak się dzieje i co zrobić, aby zachować zapasy, wielu ludzi nie wie. Proponujemy zrozumieć tę kwestię. Czasami trzeba działać natychmiast przeciwko zgniliźnie, w przeciwnym razie cały plon przepadnie.

Dlaczego ziemniaki gniją?

Aby wymienić wszystkie przyczyny psucia się ziemniaków, nie starczy palców u rąk. Można je podzielić na grupy:

• choroby zakaźne;
• cechy odmianowe;
• naruszenie zasad zbioru, przygotowania, przechowywania, transportu.

Często ziemniaki gniją od środka z kilku przyczyn jednocześnie. Na przykład podczas transportu skórka ulega uszkodzeniu, a do środka dostaje się grzyb. Następnie podczas przechowywania w ciepłym pomieszczeniu ze słabą wentylacją z powodzeniem się namnaża. I voilà! Przekrawamy bulwę, a ona w środku jest całkowicie zgniła.

Wina leży po stronie odmiany

Nie wszystkie odmiany ziemniaków dobrze się przechowują zimą. Jaskrawym tego przykładem są wczesne odmiany. Skórka na bulwach jest cienka i łatwo ulega uszkodzeniu, dlatego miąższ szybko się psuje.

Najlepszą trwałością przechowalniczą charakteryzują się późne odmiany:

• „Picasso”,
• „Newski”,
• „Nikuliński”,
• „Żurawinka”.

Bulwy mają czas, aby dobrze dojrzeć i stają się mniej podatne na choroby oraz niekorzystne czynniki środowiskowe.

Wina leży po stronie bakterii i grzybów

Chorób ziemniaka jest niezliczona ilość. Wiele z nich pojawia się jeszcze w okresie dojrzewania bulw i początkowo nie jest widocznych gołym okiem. Zgnilizny ujawniają się już bezpośrednio podczas przechowywania, po miesiącu lub dwóch.

Omówmy najczęściej spotykane infekcje:

• Zgnilizna pierścieniowa. Choroba bakteryjna charakteryzująca się pojawieniem się pierścienia zgnilizny wewnątrz bulwy. Uszkodzenie nie jest widoczne z zewnątrz. Choroba rozwija się powoli. Często powstaje jeszcze w okresie wegetacji. Przenoszona jest z bulwy matecznej oraz przez narzędzia tnące.
  
• Zaraza późna. Częsta choroba grzybowa. Atakuje całą roślinę. Może zniszczyć całe pole w ciągu kilku tygodni. W przypadku zarazy późnej na bulwach pojawiają się ciemne, wklęsłe plamy. Jeśli przekroi się ziemniaka na pół, w środku można znaleźć szarobrązowe wykwity.
  
• Zgnilizna sucha (fuzarioza). Bulwy zakażają się fuzariozą jeszcze w polu. Choroba ujawnia się już podczas przechowywania. Impulsem jest naruszenie reżimu wilgotności i wzrost temperatury. Przenosi się na inne bulwy przy obecności pęknięć na skórce.
  
• Czarna nóżka. W deszczowe lata niszczy nawet do jednej trzeciej całego plonu. Infekcja bakteryjna wnika przez wszelkiego rodzaju uszkodzenia i ranki na roślinie oraz bulwach. Wewnątrz ziemniaka najczęściej tworzy się jama z miękkim miąższem, który stopniowo ciemnieje, aż do koloru czarnego.
  
• Rdzawość ziemniaka (plamistość żelazista). Choroba rozwija się wskutek nadmiaru soli żelaza i glinu oraz niedoboru fosforu w okresie wegetacji. Objawia się tworzeniem brązowych plam wewnątrz ziemniaka. Są one twarde i nie mają nic wspólnego z zgnilizną. Nie przenosi się na zdrowe bulwy.
  

Sami jesteśmy winni

Jeśli ziemniaki są przechowywane w ciepłym lub zbyt zimnym miejscu, nie ma kogo winić za ich psucie się poza nami samymi. Często gniją one od wewnątrz z powodu naruszenia podstawowych zasad:

• przechowywania wilgotnych ziemniaków;
• braku sortowania przed przechowywaniem;
• uszkodzenia bulw podczas transportu;
• nieodpowiedniego pomieszczenia: jasnego, złą wentylacją, zbyt zimnego lub ciepłego;
• nieodpowiedniego pojemnika do przechowywania (worki foliowe, torby).

Wszystkie te czynniki przyspieszają rozwój chorób.

Osobnym punktem należy wyróżnić błędy popełniane już na etapie uprawy rośliny:

• Nadmiar azotu w glebie powoduje, że skórka ziemniaka nie twardnieje, a rdzeń pozostaje wilgotny. Takie bulwy są podatne na szybkie psucie się.
• Zagęszczone nasadzenia, choroby części nadziemnej rośliny zwiększają ryzyko gnicia ziemniaków od wewnątrz.
• Zbiór plonów w wilgotną pogodę. Ważne jest, aby mokre ziemniaki dobrze wysuszyć, a nie zawsze jest to możliwe.

Jak zapobiec gniciu ziemniaków?

Lepiej walczyć z gniciem ziemniaków zawczasu, nie czekając na pojawienie się charakterystycznych objawów.

Działania profilaktyczne obejmują:

• Wybór ziemniaków długo się przechowujących. Są to odmiany średnio i późno dojrzewające. Najlepiej, aby ziemniaki były brudne (ale nie nadmiernie) i suche. Myte ziemniaki wyglądają atrakcyjnie, ale często są wilgotne w środku.
• Przygotowanie do przechowywania. Rozpoczyna się od sortowania. Wszystkie uszkodzone i podejrzanie wyglądające bulwy odkłada się do osobnego worka. Zjada się je w pierwszej kolejności. Dobre ziemniaki suszy się przez 2 tygodnie. W tym celu rozsypuje się je cienką warstwą w dobrze wentylowanym pomieszczeniu i przykrywa się jutą. Optymalnie jest zorganizować stopniowe obniżanie temperatury z +15 do +3 stopni.
• Przechowywanie. Ziemniaki umieszcza się na podwyższeniu (paletach) w odległości 10–15 cm od podłogi i ścian. W pojemnikach należy przewidzieć otwory wentylacyjne. Optymalna temperatura w pomieszczeniu to +2–3 stopnie, wilgotność – 80–90%. Na ziemniaki nie powinno padać światło. Za najlepsze miejsca do przechowywania uważa się piwnicę i ziemiankę.
• Usuwanie zepsutych i porośniętych bulw. Wykonuje się to tak często, jak to tylko możliwe. Przy tym nie trzeba przeglądać całego zapasu – grozi to uszkodzeniem skórki. Wystarczy zebrać złe ziemniaki, które są na widoku.

Domowe środki czystości

Uważa się, że ziemniaki będą lepiej przechowywane, jeśli do skrzynek włoży się specjalne produkty.

W tradycji ludowej przeciwdziałaniu psuciu się ziemniaków od dawna stosuje się:

• buraki;
• popiół;
• gałązki sosnowe;
• liście jarzębiny.

Wchłaniają nadmiar wilgoci. Dzięki zawartości fungicydów i innych biologicznie aktywnych składników spowalnia się aktywność życiowa mikroorganizmów. W rezultacie ziemniaki dobrze się przechowują i mniej się psują.

Aby zmniejszyć ryzyko zepsucia się ziemniaków, proszę włożyć do każdej skrzynki po 2 buraki, 1 gałązkę sosnową, 100 g liści jarzębiny. Lub wysypać szklankę popiołu.

Co zrobić, jeśli ziemniaki już zaczęły się psuć?

Porażenie ziemniaków przez zgniliznę w piwnicy często kończy się całkowitym zniszczeniem zapasów. Uratowanie plonów jest możliwe przy podjęciu odpowiednich działań w odpowiednim czasie i niewielkim rozpowszechnieniu choroby.

Kolejność czynności:

1. Proszę przekroić 1 kg ziemniaków na pół, aby ocenić skalę problemu. Jeśli dotkniętych jest więcej niż 10% zapasów, raczej nie uda się ich uratować.
2. Proszę dokładnie przejrzeć ziemniaki, usuwając uszkodzone bulwy.
3. Proszę potraktować pozostałe ziemniaki fungicydem. Na przykład «Ditan-45». 200 g preparatu rozpuścić w 5 l wody i pokryć powierzchnię bulw. Podana objętość roztworu wystarczy na 100 kg ziemniaków.
4. Proszę osuszyć bulwy.
5. Po 2 tygodniach proszę przeprowadzić kontrolę. Jeśli zgnilizna nadal się rozprzestrzenia, można powtórzyć procedurę. Jednak, jak pokazuje praktyka, przy nieskutecznej pierwszej obróbce druga również kończy się niepowodzeniem.

Pytania i odpowiedzi

Czy należy traktować ziemniaki w piwnicy preparatami dla lepszego przechowywania?

W celu zapobieżenia pojawieniu się zgnilizny poddaje się obróbce ściany piwnicy (schowka) oraz pojemniki do przechowywania. Do wapna dodaje się siarczan miedzi i bieli się ściany. Wszystkie pojemniki czyści się roztworem manganu. Do dezynfekcji pomieszczenia używa się również świec dymnych, które są sprzedawane w specjalistycznych sklepach.

Jak sprawdzić, czy ziemniaki nie będą gnić od środka podczas przechowywania?

Sprawdza się to w następujący sposób: 1 kg produktu zawiązuje się w worek foliowy i pozostawia w ciemnym, chłodnym miejscu na 2 tygodnie. W worku tworzy się mikroklimat, który pomaga szybko wykryć wszystkie problematyczne kwestie – obecność „uśpionych” infekcji, niewystarczające przygotowanie bulw itp.

Aby ziemniaki nie gniły podczas przechowywania, należy podejść z pełną odpowiedzialnością do ich wyboru i przygotowania. Duże znaczenie ma wybór miejsca przechowywania, utrzymanie w pomieszczeniu odpowiedniej temperatury i wilgotności. Jeśli mimo wszystkich działań zapasy zaczynają gnić, stosuje się obróbkę fungicydami.