Idealny towarzysz dla mięsa: pigwa i jej rola w utrzymaniu zdrowia

Od połowy jesieni w sprzedaży pojawia się pigwa, której właściwości zdrowotne były znane już starożytnym Grekom i Rzymianom. Zewnętrznie owoce tej rośliny przypominają duże żółte jabłka lub gruszki. Mieszkańcy regionu Morza Śródziemnego uważali owoc za symbol miłości i poświęcali go pięknej bogini Wenus. Opowiemy Państwu, jakie korzyści pigwa może przynieść zdrowiu i jak ją prawidłowo spożywać.

Gdzie rośnie i jak wygląda pigwa?

Pigwa (Cydonia oblonga, pigwa pospolita) – to krzew z rodziny różowatych. Jest znana ludzkości od ponad 4 tysięcy lat. Większość naukowców uznaje Kaukaz za ojczyznę pigwy. Stamtąd krzew o jaskrawożółtych owocach trafił do Azji Mniejszej, starożytnego Rzymu i Grecji. Przez długi czas Europejczycy uważali roślinę za niejadalną i uprawiali ją w celach dekoracyjnych – do ozdoby ogrodów.

Obecnie pigwa pospolita występuje praktycznie we wszystkich regionach świata:

• na Kaukazie, Zakaukaziu i w Azji Środkowej (często w stanie dzikim);
• w krajach regionu Morza Śródziemnego;
• w Europie Środkowej;
• w USA i krajach Ameryki Południowej;
• w Australii i Oceanii.

Wiele odmian rośliny jest w stanie wytrzymać zarówno silną suszę, jak i trwałe mrozy. Dlatego krzewy przypadły do gustu ogrodnikom amatorom.

Pigwa osiąga wysokość od 1,5 do 5 metrów i ma duże owalne liście. Roślina kwitnie pod koniec wiosny – na początku lata. Kwiaty są białe lub bladoróżowe, kształtem przypominają kwiaty jabłoni. Owoce mają jaskrawożółty kolor, czasami z czerwonawym nalotem, osiągają średnicę 10–15 cm. U dzikiej pigwy owoce są małe – do 3,5 cm długości.

Opis różnych gatunków pigwy

Oprócz pigwy pospolitej w sprzedaży można znaleźć owoce zebrane z roślin tej samej rodziny. Każdy gatunek botaniczny ma swoje szczególne zalety.

Pigwa japońska

Botaniczna nazwa rośliny to Chaenomeles japonica. Należy do rodzaju pigwowców. Jest również nazywana pigwą dalekowschodnią i 'północną cytryną'.

Japoński pigwowiec jest uprawiany jako roślina ozdobna, ponieważ jego kwiaty osiągają średnicę 4 cm i mają intensywny pomarańczowo-czerwony kolor. Owoce pigwy japońskiej są małe, bardzo twarde, mają wiele nasion. Charakteryzują się podwyższoną zawartością błonnika i garbników. Często są używane w medycynie do normalizacji pracy układu pokarmowego oraz jako środek ściągający.

Pigwa chińska

Botaniczna nazwa rośliny to Pseudocydonia sinensis. Należy do rodzaju pseudocydonii. W przeciwieństwie do innych gatunków pigwy, nie jest krzewem, a drzewem. Jego wysokość osiąga 10–18 metrów.

Owoce pigwy chińskiej są bardzo duże i tłuste w dotyku. Charakteryzują się podwyższoną zawartością witaminy C oraz olejków eterycznych.

Pseudocydonia sinensis znalazła szerokie zastosowanie w medycynie. Jej owoce wykazują silne właściwości przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, wzmacniające naczynia krwionośne oraz przeciwnowotworowe.

Pigwa cytrynowa

To jedna z najlepszych odmian pigwy. Uprawiana jest głównie w centralnych i południowych regionach Europy. Wyróżnia się następującymi zaletami:

• słodki miąższ z minimalną ilością kamienistych wtrąceń;
• dobre właściwości żelujące, co czyni owoce cennymi do produkcji galaretek, dżemów, konfitur, marmolady;
• długi okres przechowywania – na zimno może leżeć od połowy jesieni do marca.

Owoce mają średnią wielkość, filcowe owłosienie, a kształtem bardziej przypominają gruszki niż jabłka. Średnia masa – 150–200 g.

Kaloryczność i skład chemiczny

Pigwa pospolita ma niską kaloryczność – 48 kcal na 100 g – i należy do produktów dietetycznych. Zapewnia prawie 1/5 dziennego zapotrzebowania organizmu człowieka na błonnik pokarmowy. Zawiera dużo witamin, makro- i mikroelementów.

Tabela 1. Zawartość witamin i składników mineralnych w owocach pigwy pospolitej

• cukry, z których większość stanowi fruktoza;
• kwasy organiczne – jabłkowy, winowy, cytrynowy;
• substancje garbnikowe;
• olejki eteryczne.

Nasiona są bogate w śluz i tłuste oleje, nadają się do przygotowania leczniczych wywarów i naparów. Nie można ich jednak spożywać w postaci rozdrobnionej, ponieważ zawierają wewnątrz substancję trującą dla człowieka – glikozyd amigdalina.

Korzyści zdrowotne pigwy dla człowieka – 11 właściwości leczniczych

O zastosowaniu pigwy w medycynie pisał już Awicenna. Zalecał spożywanie owoców i nasion przy niedokrwistości, kaszlu, zaburzeniach żołądkowych i obrzękach. Dziś naukowcy szczegółowo zbadali skład chemiczny i właściwości lecznicze „złotego jabłka”.

1. Wzmocnienie odporności. Wysoka zawartość witaminy C i mikroelementów nadaje pigwie właściwości ogólnie wzmacniające. Aby zwiększyć odporność, zaleca się spożywanie owoców słodkich odmian (np. cytrynowej) na surowo. Kwaśny i cierpki owoc można zetrzeć na tarce i wymieszać z miodem, aby poprawić smak.
2. Zachowanie piękna i młodości. Pigwa jest bardzo cenną rośliną dla kobiet. Owoce chronią komórki organizmu przed zniszczeniem, utrzymują optymalną równowagę wilgoci, poprawiają krążenie krwi w górnych warstwach skóry. W rezultacie spowalnia się pojawianie nowych zmarszczek.
3. Oczyszczanie organizmu. Dzięki wysokiej zawartości błonnika pokarmowego pigwa usuwa z organizmu toksyny, radionuklidy, związki metali ciężkich. Działa leczniczo na ściany żołądka i jelit. Ponadto owoc ma silne działanie moczopędne.
4. Zwiększenie wytrzymałości naczyń krwionośnych. W składzie pigwy znajdują się dwie substancje wzmacniające naczynia krwionośne: witamina C i flawonoid rutyna. Owoc jest korzystny przy podwyższonym cholesterolu, w profilaktyce miażdżycy i nadciśnienia. U mężczyzn pigwa poprawia funkcje seksualne poprzez normalizację krążenia krwi w narządach miednicy mniejszej.
5. Profilaktyka niedokrwistości (anemii). Przy niedoborze żelaza i niektórych witamin z grupy B (w szczególności B2 i B9) może wystąpić niedokrwistość. Ryzyko wzrasta u kobiet w okresie ciąży. Typowe objawy niedokrwistości to zwiększone zmęczenie, zły nastrój, bóle głowy. Pigwa zawiera wystarczającą ilość cennych substancji, aby zapobiec tej chorobie.
6. Zmniejszenie procesów zapalnych. Pigwa zawiera polifenole – związki chemiczne o wyraźnych właściwościach przeciwzapalnych. Szczególnie dużo jest ich w Chaenomeles japonica. W celach leczniczych stosuje się świeże i suszone owoce, napary wodne z liści i kwiatów. Pigwa łagodzi stan osób z chorobami górnych dróg oddechowych, jamy ustnej i dziąseł, pomaga wyeliminować suchy kaszel.
7. Przyspieszenie gojenia uszkodzeń zewnętrznych. Śluzowate odwary z nasion pigwy mają łagodne działanie osłaniające i wspomagają regenerację tkanek. Stosowane są zewnętrznie przy ranach, pęknięciach, oparzeniach i odleżynach.
8. Poprawa pracy wątroby i pęcherzyka żółciowego. Owoc ma działanie żółciopędne. Odwary z owoców i liści są stosowane w medycynie ludowej do leczenia chorób wątroby i pęcherzyka żółciowego, w szczególności zapalenia pęcherzyka żółciowego, dyskinezy dróg żółciowych.



9. Normalizacja poziomu cukru we krwi. Chrom z pigwy jest dobrze przyswajany przez organizm. Substancja ta reguluje wydzielanie hormonu insuliny, utrzymując w ten sposób optymalny poziom cukru we krwi. W rezultacie zmniejsza się ryzyko chorób metabolicznych: zespołu metabolicznego, cukrzycy typu 2 i otyłości.
10. Podniesienie nastroju. W miąższu pigwy znajduje się dużo cukrów, dlatego spożywając owoce, człowiek odczuwa przypływ energii. Witaminy z grupy B wzmacniają psychikę, poprawiają zdolności myślowe, zapobiegają depresji i chronicznemu zmęczeniu. Właściwości uspokajające mają liście pigwy japońskiej, co zostało udowodnione w badaniach naukowych.
11. Korzystna ciąża. Świeże i suszone owoce pigwy pomagają radzić sobie z toksykozą we wczesnej ciąży. Dzięki wysokiej zawartości tanin owoce zmniejszają ryzyko krwawień macicznych i poronienia.

Szkodliwość i przeciwwskazania

Każdy produkt przy nieprawidłowym spożyciu lub ignorowaniu ograniczeń może zaszkodzić zdrowiu. Pigwa nie jest wyjątkiem.

Owoc ma następujące przeciwwskazania:

• skłonność do zaparć;
• zapalenie opłucnej;
• zapalenie jelit;
• zakrzepowe zapalenie żył;
• alergia, nietolerancja pokarmowa.

Lekarze zalecają również ograniczenie spożycia produktu osobom z zapaleniem błony śluzowej żołądka, wrzodem żołądka, zwiększoną krzepliwością krwi, kobietom w okresie laktacji i małym dzieciom. W przypadku cukrzycy typu 2 zaleca się konsultację ze specjalistą.

Nie należy jeść surowej pigwy w dużych ilościach. Może to prowadzić do wzdęć, nudności, zaparć. Na powierzchni skórki znajduje się meszek, który podrażnia krtań i górne drogi oddechowe, wywołując ból i kaszel.

Co przygotować z pigwy?

Jeśli surowa pigwa wydaje się Państwu twarda i niesmaczna, proszę spróbować przygotować z niej napoje i dania. Proponujemy Państwu trzy proste przepisy.

Pieczona pigwa

Proszę wziąć 4 owoce, umyć, przekroić na pół, usunąć gniazda nasienne. Blachę posmarować masłem. Ułożyć połówki owoców. Posypać każdą 1 łyżką cukru lub polać 0,5 łyżeczki miodu, skropić sokiem z cytryny. Przykryć folią.

Proszę wstawić owoce do piekarnika nagrzanego do 180 stopni na 20 minut. Zdjąć folię i trzymać owoce w gorącu jeszcze 15–20 minut, aż pokryją się karmelową skórką.

Kompot z pigwy

Do przygotowania kompotu potrzebny będzie 1 kg owoców i 300 g cukru. Owoce umyć, oczyścić z meszku, usunąć gniazda nasienne, pokroić na cząstki. Przełożyć do garnka z wodą. Dodać sok z cytryny, aby zapobiec ciemnieniu miąższu.

Wymieszać 2,3 litra wody z cukrem. Ugotować syrop. Przełożyć do niego cząstki owoców i gotować na małym ogniu przez 10 minut. Zamknąć kompot w wyparzonych słoikach.

Dżem z pigwy

1 kg owoców umyć, obrać ze skórki, gniazd nasiennych i pestek. Pokroić na cząstki. Szklankę wody wymieszać z 800 g cukru. Ugotować syrop. Wsypać do niego cząstki pigwy. Gotować na średnim ogniu 5 minut. Zdjąć mieszaninę z palnika i pozostawić do zaparzenia na 8 godzin.

Dodać do kawałków owoców 100 g pokruszonych orzechów włoskich i sok z jednej cytryny. Postawić mieszaninę na ogniu i doprowadzić do wrzenia. Rozlać dżem pigwowy do wyparzonych słoików.

Zatem pigwa to owoc o bogatym składzie chemicznym. Jest szczególnie korzystna dla układu krwionośnego, przewodu pokarmowego i odporności. Surowe owoce są rzadko spożywane ze względu na cierpki smak i twardy miąższ. Jednak pigwa staje się jadalna w postaci startej, w połączeniu z miodem, w napojach, deserach i innych potrawach. Proszę nie rezygnować z tego naturalnego lekarstwa.