Wzmocnij swoją odporność: zdrowe mikstury i desery z kaliny

Kalina, której korzyści i szkody są dobrze zbadane przez współczesną naukę, od dawna była stosowana w leczeniu chorób. Czerwone jagody zbiera się późną jesienią, gdy stężenie witamin osiąga najwyższy punkt. Po przymrozkach owoce tracą charakterystyczną goryczkę. W celach leczniczych wykorzystuje się również inne części rośliny: liście, kwiaty, korę. Zachęcamy do poznania właściwości zdrowotnych i przeciwwskazań kaliny oraz zapoznania się z przepisami na leki.

Skład chemiczny kaliny

W medycynie oficjalnej i ludowej wykorzystuje się surowiec kaliny zwyczajnej – Viburnum opulus. Jagoda takiego drzewa jest czerwona, ma kwaśno-gorzki smak i pachnie walerianą.

Natomiast czarnych owoców (np. z ozdobnego krzewu Viburnum lantana) nie należy spożywać, ponieważ zawierają one substancje toksyczne dla człowieka. Rozważmy, jaki skład chemiczny mają poszczególne części kaliny zwyczajnej.

Jagody

Czerwone jagody kaliny zwyczajnej są bogate w witaminy, makro- i mikroelementy oraz kwasy organiczne. Czasami wystarczy zjeść 100 g świeżych owoców dziennie, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie organizmu na składniki odżywcze.

Tabela 1. Skład chemiczny jagód kaliny zwyczajnej

Naukowcy odkryli w jagodach kaliny wysoką zawartość kwasu walerianowego. Działa on łagodnie przeczyszczająco i pomaga pozbyć się zaparć. Jednak w nadmiernych ilościach kwas walerianowy wywołuje odruch wymiotny.

Gorzki smak kaliny nadaje glikozyd wiburnina. Substancja ta wykazuje silne działanie antybakteryjne, zwęża naczynia krwionośne i zwiększa napięcie mięśniówki macicy.

Kora

Korę kaliny oficjalnie sprzedaje się w aptekach jako środek tamujący krwawienie. Przyjrzyjmy się, jakie cenne związki znajdują się w jej składzie.

• Taniny

Po dostaniu się do układu pokarmowego taniny tworzą ochronną błonę. Eliminują one wewnętrzne procesy zapalne oraz pomagają pozbyć się biegunki.

• Saponiny triterpenowe

Działają niszcząco na patogenne grzyby w jelitach. Naukowcy udowodnili również zdolność saponin triterpenowych do obniżania poziomu „złego” cholesterolu we krwi.

• Kwasy organiczne

W składzie kory kaliny znajdują się następujące kwasy organiczne: mrówkowy, kaprylowy, octowy, ursolowy. Wykazują one wyraźne właściwości przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne. Dodatkową korzyścią kwasu ursolowego dla zdrowia człowieka jest jego zdolność do hamowania rozwoju komórek nowotworowych.

• Inne związki

Spośród witamin w korze kaliny przeważają kwas askorbinowy, beta-karoten, filochinon. W surowcu znajduje się również wiele fitosteroli – substancji obniżających poziom cholesterolu i wykazujących działanie moczopędne.

Liście i kwiaty

Liście i kwiaty kaliny są bogate w witaminę C, taniny oraz flawonoidy. Te ostatnie chronią skórę przed promieniowaniem UV, zmniejszają przepuszczalność i łamliwość naczyń włosowatych, działają niszcząco na patogenne bakterie i grzyby.

TOP-7 właściwości leczniczych kaliny

Jeśli wolisz zdrowe odżywianie i naturalne środki od tabletek z apteki, koniecznie przechowuj w domu surowce z kaliny. Ta roślina pomoże Ci zapobiec wielu chorobom i przyspieszy powrót do zdrowia przy już istniejących dolegliwościach.

1. Walka z wirusami i drobnoustrojami

W chłodne dni kalina ochroni Twój organizm przed infekcjami wirusowymi dróg oddechowych (ORVI). Jedz świeże owoce przetarte z miodem, pij rozcieńczony wodą sok z jagód lub herbatę z kaliny.

Wymienione środki pomogą również przy chorobach dróg oddechowych:

• zapaleniu gardła;
• zapaleniu krtani;
• zapaleniu migdałków;
• zapaleniu tchawicy i oskrzeli;
• astmie oskrzelowej.

Kalina złagodzi ból i zaczerwienienie w gardle, sprawi, że suchy kaszel stanie się wykrztuśny. Stosując ją na początku choroby, można zapobiec rozwojowi powikłań. Zewnętrznie odwary z kory oraz napar z kwiatów stosuje się do leczenia zapalenia spojówek, stanów zapalnych w jamie ustnej (zapalenia błony śluzowej jamy ustnej, zapalenia dziąseł) oraz do przemywania ran.

2. Leczenie chorób jelit i żołądka

Kalina dobrze pomaga przy chorobach układu pokarmowego wywołanych przez patogenne bakterie, w szczególności przy dyzenterii, durze brzusznym i salmonellozie. Działa niszcząco na drobnoustroje, przyspiesza usuwanie toksyn z organizmu i przywraca siły fizyczne.

Aby pozbyć się zaparcia, należy jeść świeże jagody, a przy biegunce – pić napar z kory. Przy niestrawności żołądka stosuje się wywar z nasion kaliny.

3. Zapobieganie cukrzycy typu 2 i otyłości

Jagody kaliny są źródłem biodostępnego chromu. Ten mikroelement wpływa na produkcję hormonu insuliny, która odpowiada za wchłanianie glukozy przez organizm. Przy regularnym spożywaniu świeżych owoców poziom cukru we krwi pozostaje stabilny. U osoby znikają gwałtowne napady głodu i ochota na słodycze.

Dzięki wysokiej zawartości witamin i kwasów organicznych kalina przyspiesza metabolizm. Kalorie dostarczone z pożywieniem są przekształcane w energię, a nie odkładają się w postaci tkanki tłuszczowej. Kaloryczność 100 g czerwonych jagód wynosi zaledwie 25 kcal, więc na pewno nie zaszkodzą sylwetce.

4. Zwiększenie wydolności organizmu

Niedokrwistość (anemia) – powszechny problem związany z obniżeniem poziomu hemoglobiny w organizmie. Stan ten towarzyszy stałemu uczuciu zmęczenia, apatii, bólom głowy, osłabieniu mięśni, wypadaniu włosów.

Kalina pomaga zapobiegać anemii, ponieważ zawiera 1/3 dziennego zapotrzebowania na żelazo. Szczególnie korzystne jest spożywanie czerwonych jagód przez kobiety w okresie menstruacji.

5. Pozbycie się problemów skórnych

Zewnętrznie sok jagodowy z kaliny, napary z kwiatów i liści stosuje się przy czyrakach, ropniach, egzemach, alergicznych wysypkach. Na problematyczne miejsca na skórze nakłada się okłady i pozostawia na 1 godzinę.

Balsamy, kremy i maski z dodatkiem składników z kaliny działają antyseptycznie i wysuszająco. Taka kosmetyka pomaga zwęzić pory, wyeliminować tłusty połysk, trądzik i pryszcze. A sok ze świeżych jagód ma działanie wybielające.

6. Zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym

Przy długotrwałym przyjmowaniu wywaru z kory kaliny lekarze obserwują u pacjentów obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. To znaczy zmniejsza się ryzyko niebezpiecznej choroby przewlekłej – miażdżycy. Świeże owoce kaliny i herbata na ich bazie delikatnie obniżają ciśnienie tętnicze, normalizują rytm serca.

7. Poprawa samopoczucia kobiet podczas menstruacji

Dzięki wysokiemu stężeniu witaminy K i garbników kalina jest w stanie zatrzymać wewnętrzne krwawienia. Zmniejsza ilość wydzieliny, eliminuje bóle w podbrzuszu podczas miesiączki. Jagody kaliny kompensują utratę przez organizm kobiety szeregu ważnych substancji: żelaza, selenu, cynku, chromu.

Szkodliwość kaliny dla zdrowia

Bogaty skład chemiczny warunkuje nie tylko właściwości prozdrowotne, ale także przeciwwskazania kaliny.

Od spożywania czerwonych jagód trzeba będzie zrezygnować w następujących przypadkach:

• alergia;
• podwyższona kwasowość soku żołądkowego, nieżyt żołądka, wrzód żołądka;
• zwiększona krzepliwość krwi, obecność zakrzepów;
• artretyzm, dna moczanowa i inne zapalne choroby stawów;
• ciąża;
• karmienie piersią.

Kalina może zaszkodzić osobom z niskim ciśnieniem. Przy regularnym spożywaniu jagód w dużych ilościach u człowieka obniża się ciśnienie tętnicze. Nadużywanie owoców grozi również przedawkowaniem witaminy K, co prowadzi do zagęszczenia krwi.

Jak prawidłowo przyjmować kalinę – najlepsze środki ludowe

Jeśli chce Pan/Pani uzyskać efekt leczniczy (profilaktyczny), musi Pan/Pani wiedzieć, jak przyjmować kalinę. Proponujemy zapoznać się ze sprawdzonymi przez czas przepisami ludowymi.

Nalewka jagodowa na wódce

Nalewkę z kaliny na wódce stosuje się przy infekcjach jelitowych, chorobach układu oddechowego, nerwobólach (w tym bezsenności), skurczach mięśni, jako środek moczopędny i żółciopędny.

Do przygotowania leku potrzebne będą następujące składniki:

• świeże jagody – 0,5 kg;
• wódka – 500 ml.

Proszę przejrzeć owoce, wyrzucić zgniłe. Opłukać pod bieżącą wodą, osuszyć. Przesypać do naczynia z ciemnego szkła. Zalać wódką tak, aby ledwo przykrywała jagody. Odstawić na dobę.

Następnie dolać do owoców kaliny pozostałą wódkę. Zakręcić naczynie i odstawić do zaparzania w ciemne, chłodne miejsce. Po 30 dniach przecedzić nalewkę i przechowywać w lodówce. Pić po 30–40 kropli na pół godziny przed posiłkiem 2–3 razy dziennie.

Odwar z kory

Korę kaliny zbiera się i suszy wiosną. Łatwiej jednak kupić gotowy surowiec w aptece.

Do przygotowania odwaru potrzebne będzie 4–5 g suchej kory. Proszę nalać szklankę wody do garnka i doprowadzić do wrzenia. Dodać korę i gotować przez pół godziny. Wyłączyć ogień i pozostawić środek do zaparzenia na kolejne 10 minut.

Przecedzić odwar. Rozcieńczyć ciepłą przegotowaną wodą do pierwotnej objętości. Pić małymi porcjami (około 20 g) w ciągu doby.

Herbata kalinowa

Herbatę z kaliny można przygotować z jagód, kwiatów i liści. Każdy wariant ma jednak swoje wskazania do stosowania.

Tabela 2. Przepisy na herbatę z kaliny

Jak zrobić dżem z kaliny?

Dżem z kaliny ma intensywny słodko-kwaśny smak i gęstą konsystencję. To nie tylko przyjemny przysmak, ale także dostępne źródło witamin, makro- i mikroelementów.

Do przygotowania klasycznego dżemu potrzebne będą następujące produkty:

• świeże jagody kaliny – 1 kg;
• cukier – 700–800 g;
• woda – szklanka.

Proszę przebrać owoce, umyć pod bieżącą wodą, odcedzić na durszlaku. Zagotować wodę w głębokim garnku. Włożyć jagody kaliny do wody na 5 minut.

W osobnym naczyniu ugotować syrop cukrowy. Połączyć go z owocami i gotować przez 30 minut. Wyłączyć ogień i pozostawić mieszaninę do zaparzenia na 6 godzin.

Następnie powtórzyć czynność: gotować jagody, aż uzyskają gęstą konsystencję. Rozlać dżem z kaliny do wysterylizowanych słoików i zakręcić.

Podsumowując, kalina ma szerokie spektrum właściwości prozdrowotnych. Jednak najbardziej ceni się ją za zdolność do skutecznego zwalczania wirusów, bakterii, grzybów, eliminowania stanów zapalnych i krwawień wewnętrznych w organizmie. Proszę przechowywać jagody, korę lub inne części kaliny w domowej apteczce, aby nie chorować.