Czym impregnuje się drewniane deski do krojenia przed użyciem?

Prawidłowe przygotowanie drewnianej deski do krojenia przed użyciem jest bardzo ważne – przedłuża to jej żywotność i gwarantuje bezpieczeństwo przedmiotu, który ma stały kontakt z żywnością. Do obróbki duzi producenci akcesoriów kuchennych zalecają specjalne oleje własnej produkcji. Są one jednak drogie i nie zawsze dostępne w sprzedaży. Wyjaśnijmy, czym w warunkach domowych można pokryć nową deskę i jak przeprowadzić obróbkę prawidłowo.

Do czego służy obróbka?

Podczas użytkowania deska do krojenia jest poddawana ogromnym obciążeniom. Rysują ją noże, do porów drewna dostaje się woda, sok z krojonych produktów, krew, a także środki czyszczące używane do mycia deski. Dlatego żywotność nieimpregnowanego drewna wynosi nie więcej niż rok. Deski z buku, brzozy, sosny, dębu nie są przy tym tanie.

Podczas obróbki olej wypełnia naturalne pory drewna. Rozwiązuje to następujące problemy:

• Rozwój w drewnie niepożądanych mikroorganizmów: pleśni, bakterii gnilnych itp. Mikroorganizmy osiadające na desce mogą nie tylko zepsuć jedzenie, ale także dostać się do pożywienia, powodując problemy zdrowotne. Dlatego obróbka jest niezbędna, aby korzystanie z deski było bezpieczne.
• Nadmierne pęcznienie i odkształcanie się drewna pod wpływem wody. Problem ten jest szczególnie istotny w przypadku akcesoriów do krojenia z drewna sklejkowego. Wnikając między warstwy forniru, wilgoć powoduje rozwarstwianie. Impregnacja chroni pory przed wnikaniem wody, zapobiegając odkształceniom.
• Odpryski i pęknięcia. Przy przesuszeniu drewno staje się kruche. Ochronna impregnacja nie pozwala wilgoci całkowicie opuścić porów.

Dlatego producenci akcesoriów kuchennych niemal jednogłośnie zalecają impregnację akcesoriów do krojenia.

Pierwszą obróbkę należy przeprowadzić natychmiast po zakupie. Nawet jednorazowe mycie deski nasyci ją wodą, a środek ochronny „zablokuje” wodę w porach. Taka deska będzie znacznie cięższa, a także doskonale nadaje się do rozwoju bakterii gnilnych.

Impregnujemy deskę olejem

Przede wszystkim deskę należy obejrzeć, aby zrozumieć, jak ułożone są włókna drzewne. Impregnat należy nakładać wzdłuż włókien.

Ze względu na strukturę, wyroby drewniane dzieli się na kilka kategorii:

• Wykonane z poprzecznych przekrojów drewna. Taką deskę czołową łatwo rozpoznać po wzorze przypominającym słoje na pniu. Deski czołowe są cięższe i trwalsze, a ich cena jest zwykle wyższa niż innych odmian.
• Deski wykonane z podłużnych przekrojów nazywane są bocznymi. Są lżejsze i tańsze od czołowych. Na nich włókna tworzą równoległe linie, biegnące prostopadle do ruchów noża podczas pracy.
• Wyroby składane, czyli Butcher Blocks. Są sklejane z małych klocków wykonanych z drewna czołowego.

Po określeniu typu wyrobu dobiera się odpowiedni impregnat. Są to albo oleje mineralne, albo roślinne.

Oleje roślinne

Tradycyjnie do obróbki drewna wszystkie narody używały olejów pozyskiwanych z roślin:

• oliwkowy,
• słonecznikowy,
• lniany,
• sezamowy,
• z pestek winogron itd.

Jednak dziś olejów roślinnych nie można uznać za idealnie odpowiednie do obróbki desek do krojenia. Mają one dwie istotne wady:

• Olej roślinny z czasem zjełczeje. Bakterie masłowe, zjadając substancje odżywcze znajdujące się w oleju, produkują kwas masłowy – substancję o nieprzyjemnym zapachu i gorzkim smaku. Dlatego z czasem wyrób impregnowany naturalnym preparatem zacznie nieprzyjemnie pachnieć.
• Długi czas schnięcia. Przez 2–3 dni impregnowana deska będzie brudzić wszystko, czego dotknie. Biorąc pod uwagę, że impregnat nakłada się w 3–5 warstw, proces obróbki rozciągnie się na kilka tygodni.

Jeśli chcesz koniecznie użyć oleju roślinnego, wybierz lniany. Praktycznie się nie psuje.

Kolejna odmiana impregnatu – pokost. To olej roślinny gotowany ze specjalnymi dodatkami przyspieszającymi schnięcie. Ale i on schnie dość długo.

Oleje mineralne

Alternatywą dla olejów roślinnych stają się produkty przeróbki ropy naftowej. Nazywa się je olejami mineralnymi. Nie wszystkie impregnaty mineralne nadają się do obróbki sprzętu kuchennego. Warto wybrać albo specjalne płyny do obróbki desek do krojenia (np. taki preparat sprzedawany jest w IKEA), albo olej wazelinowy. Ta ostatnia opcja jest najbardziej dostępna – można go kupić w każdej aptece.

Aby nadać olejowi optymalną konsystencję, miesza się go z naturalnym woskiem pszczelim. Bazę podgrzewa się w kąpieli wodnej, a następnie dodaje się niezbyt duże (wielkości wiśni) kawałki wosku. Mieszankę miesza się do uzyskania jednorodności.

Optymalny stosunek oleju do wosku – 4:1.

Przygotowaną mieszankę schładza się do temperatury pokojowej. Teraz wszystko jest gotowe do pracy.

Jak prawidłowo wykonać impregnację?

Przed rozpoczęciem pracy deskę dokładnie suszy się i oczyszcza z nierówności. Do polerowania używa się papieru ściernego o drobnym ziarnie (nr 400, nr 600).

Do pracy potrzebny będzie pędzel do nakładania impregnatu oraz ręcznik papierowy do usuwania nadmiaru.

Mieszankę nakłada się na deskę małymi porcjami i dokładnie rozprowadza pędzlem (nadaje się również wacik) wzdłuż włókien. Należy pokryć wszystkie strony, łącznie z bocznymi krawędziami. Po całkowitym wyschnięciu zabieg powtarza się (łącznie do 5 razy).

Pokryta deskę nie wchłania obcych zapachów i służy kilkakrotnie dłużej niż nieimpregnowana. Ważne tylko, aby nie zapominać o powtarzaniu impregnacji 2–3 razy w roku.