Leśnik podpowiedział, jak samodzielnie naostrzyć łańcuch pilarki spalinowej szlifierką kątową. Piła-bestia w 10 minut

Czy zdarzyło się Panu: zaplanowałem mnóstwo pracy na weekend, właśnie zacząłem, i nagle: pilarka spalinowa nie tnie drewna, tylko żuje? W takich przypadkach ostrzę łańcuch pilarki szlifierką kątową. Kilka lat temu tę metodę podpowiedział mi znajomy leśnik. W lesie nie ma warsztatów, a pracować trzeba – w takich warunkach nie obejdzie się bez ludzkiego sprytu.

Sposób z pilarką spalinową jest prosty, szybki i bezpieczny – jeśli pracuje się z rozwagą.

Podstawy techniczne

Na początek opowiem, jak zbudowany jest łańcuch pilarki spalinowej. To ważna informacja, bez niej nie zrozumie Pan techniki ostrzenia.

Osoby, które po raz pierwszy biorą do ręki narzędzie, są przekonane, że drewno tną wystające «szczyty» — przypominają nawet kształtem zęby rekina. W rzeczywistości tak nie jest. «Szczyty» to tylko ogniwa prowadzące, znajdują się po odwrotnej stronie łańcucha.

Całą pracę wykonują prostokątne «klamry» z zagiętą krawędzią tnącą. To są właśnie zęby tnące. Bywają prawe i lewe – to znaczy zagięte w prawo lub w lewo.

A teraz proszę być uważnym.

Zęby tnące są dwóch typów:

Chippery. Profil ostrza jest nieco zaokrąglony i z boku przypomina górną część cyfry 2. To najpopularniejszy wariant. Ostrzenie takich zębów jest proste, ale też tępią się bardzo szybko.
Chisels. Profil krawędzi tnącej zęba jest ostry i przypomina cyfrę 7. W pracy chisels są skuteczniejsze niż chippery: wykonują głębsze cięcia i wolniej się tępią. Ale ostrzenie takich zębów to zadanie na pięć plus. Potrzebne są bardzo pewne ręce i doświadczenie.

Zanim się wprawiłem, zepsułem kilka łańcuchów. Problem w tym, że chisels mają bardzo precyzyjną geometrię krawędzi tnącej – aby ją zniszczyć, wystarczy kilka niezdarnych ruchów.

Moja przyjacielska rada: jeśli ma Pan pilarkę z chisels, niech Pan najpierw poćwiczy na czymś prostszym. Nie ryzykuje Pan drogim narzędziem.

Ostrzenie pilarki spalinowej szlifierką kątową jest bardzo proste

Po pierwsze, nie trzeba zdejmować łańcucha. Nie lubię bawić się w składanie i rozkładanie narzędzia.

Po drugie, kąt ostrzenia określa się «na oko». To znacznie oszczędza czas.

Często słyszę od niedoświadczonych fachowców:

«Szlifierka niszczy łańcuch, używam tylko pilnika!»

A oto co chcę na to odpowiedzieć:

Łańcucha nie niszczy szlifierka, ale błędy mistrza! Od trzech lat ostrzę pilarkę właśnie tą metodą i wszystko działa doskonale.

Do pracy używam małej szlifierki kątowej, tarcza do metalu 115 mm w zupełności wystarczy. Przecież nie będziemy ciąć szyny.

Opowiem Panu o pewnym triku

Tarcza do metalu do ostrzenia jest trochę za twarda, dlatego przed pracą zawsze ją lekko stępiam. Biorę zwykły kamień, włączam narzędzie i kilka razy „przecinam” kamień tarczą. Tylko odrobinę, ale to wystarczy, aby krawędź trochę się stępiła.

Tej sztuczki nauczył mnie leśniczy. Na początku pomyślałem, że to jakaś głupota: po co psuć świetną nową tarczę? Ale potem spróbowałem i zrozumiałem: praca stępionym narzędziem jest o wiele wygodniejsza, a ryzyko zniszczenia łańcucha maleje. Teraz zawsze używam tej „tajnej metody” — i Panu/Pani również radzę.

Ważna kolejność działań

Aby prawidłowo naostrzyć łańcuch piły łańcuchowej, postępuję następująco:

Przed pracą stawiam piłę łańcuchową na stole i zaciskam prowadnicę w imadle, aby nie drgała. To bardzo ważny moment. Łańcuch musi być nieruchomy. Jeśli będzie się przeskakiwać, na sto procent zepsuje Pan/Pani geometrię zębów.
Szlifierkę ustawiam na niskie obroty. Moje narzędzie jest półprofesjonalne, ma odpowiednią funkcję. W prostszych szlifierkach liczba obrotów zależy od tego, z jaką siłą naciśnie Pan/Pani przycisk „Start”. Dlatego proszę naciskać przycisk uruchamiania delikatniej.
Tarczę kieruję pod kątem do płaszczyzny zęba – około 30° i lekko pochylam. Tarcza powinna przylegać do krawędzi tnącej, powtarzając jej geometrię. Ostrożnie, delikatnymi dotknięciami naciskam na ząb – dosłownie „głaszczę” go tarczą.
Tutaj bardzo ważne, aby nie przesadzić. Jak mawiał Karlsson: „Spokój, tylko spokój”. A także umiar. Gdy Pan/Pani trochę przesadzi – zetrze Pan/Pani krawędź tnącą doszczętnie. Albo przegrzeje ząb, i podczas pracy łańcuch się rozsypie.
Posuwam się dookoła i najpierw opracowuję wszystkie prawe zęby. Potem odwracam się i idę w lewo – czyli ostrzę lewe zęby tnące.

W ciągu 10-15 minut łańcuch jest gotowy do pracy.

Inny sposób ostrzenia

Niektórzy fachowcy zaciskają w imadle nie piłę łańcuchową, ale szlifierkę. Albo przykręcają do stołu warsztatowego – każdy ma co ma.

Pracują tak samo, jak na kamieniu szlifierskim: włączają szlifierkę i przykładają do niej łańcuch rękami. Zachowują ten sam kąt – umowne 30°.

Ten sposób był mi bardzo chwalony: i szybszy, i prostszy, i ręce mniej się męczą. Łańcuch jest przecież lżejszy niż szlifierka.

Ale osobiście nie aprobuję takiego wariantu ostrzenia. Zęby na taśmie są małe, a to oznacza, że palce znajdują się bardzo blisko wirującej tarczy – która, nawiasem mówiąc, bez problemu tnie metal. Trochę ręka zadrży – i do widzenia, palec.

Czy naprawdę warto tak ryzykować dla 5 minut zaoszczędzonego czasu?

Gdy nie ma pod ręką szlifierki

Używam najzwyklejszego okrągłego pilnika. Średnicę narzędzia dobieram w zależności od skoku między zębami.

Nie ma w tym nic skomplikowanego: proszę przykładać pilniki do zębów i patrzeć, który wygodnie wejdzie w otwór.

Ostrzegam od razu: czasu na takie ostrzenie będzie mnóstwo, a ręce napompuje Pan/Pani sobie jak Schwarzenegger. Za to będzie Pan/Pani mógł/mogła pracować w każdych warunkach: czy to na działce, czy w lesie.

Zasada działania jest prosta jak drut:

Proszę wziąć piłę i ustawić w wygodnej pozycji. Ktoś mocuje narzędzie w imadle, ale ja po prostu trzymam je kolanami.
Proszę przyłożyć pilnik do zęba pod kątem 30°. Tutaj nic się nie zmienia.
Proszę ostrzyć. Wzium-wzium, to potrafi każdy.
Proszę przesuwać się od zęba do zęba, zachowując ten sam kąt krawędzi tnącej.

Proszę pracować nie środkiem, a górnym pierścieniem pilnika. Końcówka z przeciwnej strony brzeszczotu powinna wystawać na około 1/5 długości.

Proszę poruszać pilnikiem ostrożnie, nie szarpać i nie naciskać. Nie ściera się zadziorów na metalu, tylko formuje krawędź tnącą.

I żadnego ruchu wstecznego! W ten sposób zepsuje Pan całą pracę: stępi się ostrze, które właśnie zostało naostrzone.

Proszę nie zapominać obracać pilnik, aby nie szlifować ciągle tego samego fragmentu powierzchni roboczej.

Dłut nie można ostrzyć w ten sposób. Nie zachowa Pan prostej krawędzi tnącej, ponieważ końcówka pilnika jest okrągła. Zaokrąglone dłuto to zniszczony łańcuch, który można tylko wyrzucić na złom.

Egzotyka z wiertarką

Niedawno dowiedziałem się, że pilarkę łańcuchową można naostrzyć wiertarką. Szczerze przyznaję: bardzo się zdziwiłem. Na to może wpaść tylko nasz rosyjski lewus.

Jak to działa:

Zamiast wiertła na wiertarkę zakłada się… pilnik. Tak, tak, ten sam, o którym właśnie Pan przeczytał.

Przygotowanie do pracy to prawdziwe wyzwanie.

Najpierw spiłowuje się trzpień pilnika.
Następnie wybiera się łożysko «na rękę» — takie, które wygodnie trzymać za zewnętrzną bieżnię.
Z drewna lub korka wycina się tuleję dopasowaną do rozmiarów łożyska. Styk powinien być ciasny.
Wkłada się tuleję do łożyska i mocuje w niej pilnik.

No a dalej zaczyna się najciekawsze.

Piłę mocuje się w imadle tak, aby brzeszczot pozostawał nieruchomy.
Łańcuch luzuje się, aby swobodnie się przewijał.
Pilnik wkłada się w zaokrąglenie zęba, zachowując prawidłowy kąt ostrzenia – te same standardowe 10-30°.
Jedną ręką mistrz trzyma wiertarkę – tak, jak zwykle trzyma się narzędzie podczas pracy. A drugą musi chwycić za łożysko. A dokładniej, za jego zewnętrzną bieżnię.

Po naciśnięciu przycisku «Start» pilnik zaczyna się obracać, ostrząc ząb. Ale wiertarka nie jest przystosowana do takiej pracy, a pilnik podczas pracy wibruje, dlatego należy trzymać narzędzie mocno. I nawet wtedy nie ma gwarancji, że nie zeszlifuje się krawędzi tnącej tak, że nie da się jej odtworzyć.

Należy pracować bardzo ostrożnie. Mistrz dosłownie «dotyka» zęba i natychmiast wyłącza narzędzie.

Ja wypróbowałem tę metodę kilka razy – i nie spodobała mi się. Praca pracochłonna i skomplikowana bez gwarantowanego rezultatu. Ale osobiście znam mistrza, który ostrzy pilarki właśnie w ten sposób i jest bardzo zadowolony z efektu.

Pilnik można wymienić… I wiertarkę też

Jeśli nie jest Pan miłośnikiem ekstremalnych rozwiązań – a ja, na przykład, nie jestem, — zamiast wiertarki proszę użyć wkrętarki. Wymiary mniejsze, moc niższa, w ręku trzymać wygodniej.

Zamiast pilnika zamów na „Aliexpress” diamentową końcówkę o grubości około 5 mm. Takie rozmiary pasują do większości pil łańcuchowych.

Postępujemy tak samo jak z pilnikiem:

Wkładamy końcówkę w gniazdo, lekko dociskamy do zęba i ostrzymy krawędź.
Włączamy wkrętarkę na 2-3 sekundy. Przesuwamy końcówkę do przodu i do tyłu, ale tylko nieznacznie, maksymalnie o pół centymetra.

W około 15 minut doprowadzenie piły do stanu roboczego jest absolutnie realne.

W warunkach biwakowych jest to wygodne: wkrętarka nie zajmuje miejsca w bagażniku, waży niewiele i nie trzeba jej podłączać do sieci.

Ale trzeba będzie wydać pieniądze na końcówki. Poza tym materiały eksploatacyjne szybko się psują, dlatego od razu zamawiam 5-10 sztuk. Przydadzą się i mnie, i będę mógł podzielić się z innymi, jeśli poproszą.

Co robić, aby piła się nie tępiła

Im mniej tępi się piłę, tym rzadziej będzie trzeba ją ostrzyć. Obserwując narzędzie, doszedłem do wniosku, że najbardziej niszczą łańcuch następujące prace:

Przecinanie mokrego lub żywicznego drewna. Wilgotne sosnowe bale to zabójstwo dla krawędzi skrawającej.
Praca z butwiejącym drewnem. Materiał wydaje się miękki, ale zęby w nim grzęzną, a krawędź się ściera.
Przecinanie twardego drewna. Pracujesz z dębem, wiśnią, akacją, wiązem, orzechem? Przygotuj szlifierkę kątową, będzie ci potrzebna.

Kolejny problem – błędy majstrów.

Kiedy dopiero uczyłem się pracować z piłą łańcuchową, bardzo mocno na nią naciskałem. Efekt – ciągle tępe krawędzie skrawające.

A poza tym nie regulowałem naciągu. Łańcuch to się luzował, to zwisał. Taki błąd również tępi zęby.

I ostatni problem, z którym spotkał się każdy mężczyzna, który choć raz przecinał bale leżące poziomo. Ziemia! Nie obliczyłeś siły i zahaczyłeś piłą o grunt? Koniec, po ptokach. Ziemia i piasek bardzo szybko tępią zęby. Kilka takich błędów i piłę trzeba będzie ostrzyć.

Dbaj o narzędzie, odpowiednio się nim opiekuj – a wszystko będzie doskonale!