Jak prawidłowo naostrzyć wiertła – 3 łatwe sposoby

Przy stałym użytkowaniu wiertła wytrzymują 2–3 tygodnie. Biorąc pod uwagę, że wiele z nich jest drogich, a znalezienie dobrego fachowca od ostrzenia nie jest łatwe, wiele osób próbuje odnowić je samodzielnie. Jak ostrzyć wiertła? Istnieje wiele różnych sposobów ostrzenia. Opowiemy o najprostszych, które nie wymagają drogiego sprzętu elektrycznego.

3 główne zasady

Przed rozpoczęciem pracy należy zapoznać się z budową wiertła. Narzędzie składa się z chwytu i części roboczej, na końcu której znajdują się elementy uczestniczące w cięciu metalu lub innego materiału:

• dwie krawędzie tnące,
• powierzchnie przyłożenia (pola za krawędziami tnącymi),
• mostek.

Naostrzone wiertło wygląda następująco:

1. Dwie krawędzie tnące są ostre i symetryczne względem siebie.
2. Powierzchnie przyłożenia są skośne i znajdują się poniżej krawędzi tnącej. Oznacza to, że między elementem, który ma być wiercony, a wierzchołkiem narzędzia występuje luz.
3. Mostek nie jest zbyt gruby i znajduje się w środku.

Aby jakościowo naostrzyć wiertła, ważne jest zapewnienie dobrego oświetlenia w pomieszczeniu. Osoba powinna mieć dobry wzrok. Jeśli wzrok jest słaby lub narzędzie jest małe, potrzebna będzie lupa (okulary z powiększeniem).

Etapy pracy

Zgodnie z zasadami, ostrzenie należy wykonywać w pomieszczeniu gospodarczym, garażu lub w ostateczności na balkonie. W żadnym wypadku nie wolno wykonywać pracy w kuchni. Wokół miejsca pracy będą latać metalowe opiłki i pył. Nie wolno dopuścić, aby dostały się do oczu, układu pokarmowego, dróg oddechowych. Należy założyć okulary, a po zakończeniu ostrzenia odkurzyć pomieszczenie i przeprowadzić czyszczenie na mokro.

Ostrzenie wiertła składa się z kilku etapów:

1. Przygotowanie narzędzia do ostrzenia.
2. Określenie dokładnego kąta i sposobu ostrzenia.
3. Ostrzenie. Najpierw ściera się powierzchnię przyłożenia wiertła, następnie koryguje się krawędź tnącą i zmniejsza mostek (w razie potrzeby).
4. Wykańczanie do gładkości.
5. Sprzątanie.

Podczas ostrzenia należy uważać, aby wiertło się nie przegrzewało. W przeciwnym razie wzrasta ryzyko odkształcenia. Postaw obok pojemnik z olejem maszynowym (lub w ostateczności z wodą). Po nawierceniu każdego punktu zanurzaj wiertło na 2–3 minuty w cieczy.

Określenie kąta i kształtu

Podstawowym zadaniem przy ostrzeniu wiertła jest przywrócenie jego fabrycznego kształtu. Wiertła bywają płaskie, spiralne, centrujące, z jedną lub kilkoma krawędziami. Niektóre przeznaczone są do drewna, inne do plastiku, metalu, miedzi itd. W zależności od przeznaczenia, części skrawającej nadaje się odpowiedni kształt.

Najbardziej rozpowszechnionym typem jest wiertło spiralne do metalu. Używa się go do wiercenia w drewnie, metalu o średniej i niskiej twardości oraz w plastiku. Podczas ostrzenia takiego narzędzia utrzymuje się kąt przy wierzchołku wynoszący 118 stopni (w razie potrzeby można go zmienić o 30% w górę lub w dół). Kąt przedniej części wynosi 20 stopni, a kąt tylnej części – 10 stopni.

Ostrzenie stożkowe i jednopłaszczyznowe

Są to dwa najpopularniejsze sposoby tworzenia kąta tylnego przy wierzchołku.

• Stożkowy kąt tylny tworzy się w przypadku wierteł o dużej średnicy – od 3 mm wzwyż. W tym celu trzyma się wyrób obiema rękami, dociska do kamienia szlifierskiego na szlifierce i powoli kołysze z równomiernym naciskiem. W podobny sposób ostrzy się dwa zęby.
• Jednopłaszczyznowy kąt tylny nadaje się do małych wierteł o średnicy 1–3 mm. Zęby ściera się w jednej płaszczyźnie równolegle do szlifierki. Przy tym nachylenie może wynosić 28–30 stopni.

Sposoby ostrzenia

W warsztatach stolarskich używa się szlifierek do wierteł. Profesjonalny sprzęt jest precyzyjny i pozwala szybko przywrócić zdolność skrawania. Jednak koszt dobrych szlifierek jest dość wysoki – 3,6–8 zł.

W warunkach domowych zamiast szlifierek używa się szlifierki kątowej, szlifierki stołowej lub specjalnej nakładki na wiertarkę. Wszystkie trzy sposoby są stosunkowo łatwe i pozwalają na ostrzenie wierteł spiralnych w ciągu kilku minut.

Doświadczeni rzemieślnicy są w stanie utrzymać odpowiedni kąt ostrzenia „na oko”. Początkującym jest to trudne – zaleca się im wykonanie specjalnego przyrządu z przedmiotów codziennego użytku. Na przykład z odpowiedniej wielkości śruby, nakrętki i silnego magnesu, metalowych kątowników, drewnianego klocka:

Przynajmniej należy nanieść na podpórkę szlifierki (w ostateczności na stół) linię pod odpowiednim kątem. Użyj kątomierza.

Ostrzenie na tarczy szlifierskiej

Szlifierka stołowa wyposażona w tarczę szlifierską to urządzenie uniwersalne. Przy jej użyciu ostrzenie wierteł zajmie kilka minut.

Co należy zrobić:

1. Umieść wiertło pod kątem 60 stopni względem płaszczyzny tarczy szlifierskiej. Krawędź skrawająca powinna wówczas przyjąć położenie poziome i znajdować się równolegle do tarczy.
   
2. Jeśli wiertło jest duże, mocno uszkodzone, stępione, należy najpierw użyć grubego kamienia do metalu, a następnie miękkiego. W pozostałych przypadkach można użyć tylko jednego kamienia – do precyzyjnego ostrzenia.
3. Proszę położyć lewą rękę z narzędziem na podstawce. Proszę unieruchomić wiertło kciukiem. Prawą ręką chwycić za trzpień.
4. Proszę włączyć szlifierkę. Ostrożnie dosunąć wiertło. Proszę docisnąć krawędź tnącą do powierzchni kamienia i płynnie przesunąć końcówkę do góry, opuszczając trzpień. Wykonując ruchy ślizgowe, proszę zachować kąt 60 stopni i nie osłabiać nacisku.
5. Proszę obrócić wiertło o 180 stopni. Ustawić je w analogiczny sposób (patrz pkt 1) i wykonać ostrzenie (pkt 4). Głównym zadaniem jest wyrównanie tylnych powierzchni i nadanie im jednakowego nachylenia.
6. Proszę kontynuować ostrzenie narzędzia równomiernie z obu stron, aż krawędzie tnące staną się ostre.
7. Proszę sprawdzić, czy krawędzie są symetryczne. W razie potrzeby proszę skorygować ich długość.
8. Proszę zmniejszyć mostek, jeśli jest zbyt szeroki. Pomoże to zmniejszyć opór przy cięciu metalu.
   

Od twardości materiału zależy prędkość obrotowa kamienia szlifierskiego. Im twardsze wiertło, tym wolniej powinien się obracać.

Ostrzenie na szlifierce kątowej

Szlifierki kątowej należy używać tylko w ostateczności. Ze względu na swoją ruchomość może być przyczyną obrażeń. Aby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji, zaleca się solidne przymocowanie narzędzia do arkusza sklejki lub zamocowanie w imadle. Amatorzy wykonują również specjalne uchwyty do kierowania i utrzymywania wierteł pod określonym kątem. Są one mocowane do szlifierki kątowej. W efekcie powstaje wygodne i wydajne urządzenie do ostrzenia.

Do ostrzenia na szlifierkę kątową montuje się tarczę ścierną. Dalszy przebieg pracy jest dokładnie taki sam, jak przy użyciu szlifierki stołowej:

1. Wiertło ustawia się pod odpowiednim kątem do tarczy ściernej.
2. Oszlifowuje się tylną powierzchnię jednego zęba, a następnie drugiego.
3. Koryguje się długość krawędzi tnących.
4. Ostrzy się mostek.

Szlifierką kątową można ostrzyć tylko cienkie wiertła. Przy ostrzeniu twardego narzędzia o dużej średnicy istnieje duże ryzyko obrażeń.

Za pomocą nasadki na wiertarkę

Rzemieślnicy, którzy chcą ułatwić sobie ostrzenie wierteł, używają specjalnej nasadki na wiertarkę. Urządzenie ma postać uchwytu. Wewnątrz znajduje się kamień szlifierski o specjalnym kształcie z ustawionym kątem 118 stopni. Na nasadce znajduje się również 15 otworów na wiertła spiralne o różnej średnicy (3,5–10 mm). Po włączeniu kamień obraca się i ostrzy narzędzie. Średni koszt nasadki wynosi 32 zł (SPARTA 912305).

Do ostrzenia potrzebne jest:

1. Zamontować nasadkę na wiertarkę.
2. Włożyć wiertło w otwór nasadki o odpowiedniej średnicy aż do oporu.
3. Włączyć wiertarkę elektryczną na 20–30 sekund.

Mimo oczywistych zalet nasadki – prostoty i wygody użytkowania – metoda ma wady:

• Za pomocą tego przyrządu można naostrzyć tylko lekko stępione narzędzia bez poważnych uszkodzeń.
• Nasadkę można przymocować do wiertarki o średnicy szyjki 43 mm, a ostrzenie odbywa się tylko pod jednym kątem – 118 stopni. Nasadka nie nadaje się do wierteł do drewna i metali kolorowych.

Jak ostrzyć małe wiertła?

Cienkie wiertła o średnicy 1–3 mm szybko się tępią, a czasem nawet łamią. Początkującemu trudno będzie je naostrzyć na szlifierce: krawędzie tnące są zbyt małe i ścierają się nawet przy lekkim docisku. Istnieje ryzyko deformacji narzędzia.

Lepiej użyć osełki lub diamentowego pilnika. Potrzebny będzie również przyrząd umożliwiający utrzymanie odpowiedniego kąta ostrzenia. Należy go wyciąć z PCV lub drewna, zachowując kąty 90, 60, 30 stopni.

Chwyt powinien się w nim obracać, ale nie luźno.

Jak prawidłowo ostrzyć:

1. Proszę ustawić wiertło jak pokazano na obrazku.
   
   
2. Proszę przyłożyć osełkę i przesuwać wiertło z lekkim naciskiem.
   
3. Proszę wykonać około 10 ruchów.
4. Proszę obrócić wiertło o 180 stopni i powtórzyć czynność.
5. Proszę ocenić jakość ostrzenia za pomocą lupy.
6. Proszę kontynuować ostrzenie wiertła, aż do uzyskania pożądanego efektu.

Pytania i odpowiedzi

Czy można ostrzyć wiertła za pomocą papieru ściernego?

Tak. Ale ręczne ostrzenie zajmie kilka godzin. Aby przyspieszyć proces, papier lub samo wiertło mocuje się do obracającego się elementu wykonującego 1000 obrotów na minutę (wkrętarka, wiertarka elektryczna). Można zamocować wiertło w uchwycie wiertarki, włączyć bieg wsteczny (rewers) i wywiercić w papierze ściernym kilka otworów. Ostrzenie na rewersie nieco „ożywi” narzędzie.

Których wierteł nie da się naostrzyć w warunkach domowych?

Wiertła o wysokiej gęstości i twardości. Na przykład używane do cięcia żeliwa.

Jak poznać, że narzędzie wymaga ostrzenia?

Pierwszą oznaką, że wiertło należy naostrzyć, jest pisk na początku wiercenia. Jednocześnie narzędzie będzie się bardzo nagrzewać i szybko zużywać.

Umiejętność ostrzenia wierteł jest wskaźnikiem kwalifikacji specjalistów technicznych. Jest to dość złożony proces, składający się z wielu niuansów. Opisanie wszystkich szczegółów w jednym artykule jest niemożliwe. Powyższe metody pomogą opanować podstawy. Reszta to kwestia praktyki. Każde mistrzostwo rozwija się w pewnym czasie. Jeśli pierwsza próba nie powiodła się, nie rezygnuj z podjętego zadania. Przeczytaj materiał jeszcze raz, sprawdź kąty ostrzenia, proporcjonalność. Usuń popełnione błędy. Trochę cierpliwości – a zadanie zostanie rozwiązane.