Nie zatruj się: jak usunąć rtęć, jeśli rozbił się termometr

Rtęć, która rozsypała się po podłodze lub dywanie w wyniku upadku termometru medycznego, to nieprzyjemność, z którą spotyka się prawie każdy. W takiej sytuacji należy działać szybko i zdecydowanie, ponieważ trujące opary metalu są niezwykle niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Znanych jest kilka sekretów, które pomogą zebrać rtęć z rozbitego termometru, nie pomijając żadnej błyszczącej kuleczki.

Na czym polega zagrożenie rtęcią?

W codziennym życiu rtęć może przedostać się do powietrza tylko w jeden sposób – z rozbitego termometru. Wiadomo, że w domowym termometrze znajduje się 1 g ciekłego metalu, a ta ilość nie jest w stanie natychmiast spowodować zatrucia. Jeśli cząstki zostaną szybko zebrane, o przykrości można zapomnieć.

Niebezpieczne jest, gdy rtęć dostanie się na puszysty dywanik, zabawkę, w szczelinę między deskami parkietu lub zostanie rozniesiona kapciami po całym domu, czyli pozostanie niewykryta. Lotny związek, parując, będzie stale zatruwać powietrze i negatywnie wpływać na zdrowie ludzi.

Rtęć przenika do organizmu przez układ oddechowy i osadza się w ważnych dla życia narządach. Ostre zatrucie charakteryzuje się zaburzeniami jelit, wymiotami, problemami w pracy układu sercowego, pojawieniem się metalicznego posmaku w ustach, lekką pobudliwością.

Objawy zatrucia rtęcią stają się zauważalne dopiero po dwóch–trzech miesiącach, dlatego często mylone są z oznakami zwykłego zmęczenia lub zatrucia pokarmowego. Jednak później mogą pojawić się poważne choroby: gruźlica, miażdżyca, nadciśnienie, uszkodzeniu ulegają wątroba i pęcherzyk żółciowy, występują zaburzenia psychiczne.

Jak szybko zebrać rtęć z podłogi?

Jeśli rozbił się termometr, rtęć można usunąć w następujący sposób:

1. Usuń z pomieszczenia dzieci i zwierzęta, otwórz okno i zamknij drzwi wewnętrzne, ograniczając miejsce awarii. Jest to konieczne, aby domownicy lub futrzani ulubieńcy przypadkowo nie roznieśli nogami rtęciowych kulek po całym mieszkaniu.
2. Na progu należy położyć szmatkę nasączoną słabym roztworem nadmanganianu potasu (2 g na 1 litr wody). Wychodząc z pokoju, należy dokładnie wycierać podeszwę kapci, aby przypadkowo nie pozostały na niej cząstki metalu.
3. Ręce należy chronić gumowymi rękawiczkami, a drogi oddechowe – jednorazową maską.
4. Pozostałości rozbitego termometru umieszcza się w szklanym pojemniku z wodą lub roztworem nadmanganianu potasu.
5. Teraz należy jak najdokładniej zebrać cząstki metalu. Można do tego użyć papieru, taśmy klejącej, plastra, mokrej waty, pędzelka do malowania lub golenia. Zebrane kropelki strząsa się do słoika z płynem. Aby wyciągnąć rtęć ze szczelin, pomocna będzie strzykawka lub gruszka z cienką końcówką.

Jeśli zbieranie kulek rtęci się przedłuża, co 15 minut należy wyjść na świeże powietrze.

Słoik z cząstkami metalu należy szczelnie zamknąć i wynieść na podwórko lub balkon.

Rtęć na dywanie

Zadanie zebrania rtęci znacznie się komplikuje, jeśli termometr stłukł się na dywanie. Dobrze jeszcze, gdy dywan ma krótkie włosie, a kulki są widoczne gołym okiem. W takim przypadku wystarczy zebrać cząstki metalu taśmą klejącą, mokrym wacikiem lub plastrem i wrzucić do słoika z wodą.

Gorzej jest, gdy rtęć trafiła na puszysty dywanik z długim włosiem, a kulki wtoczyły się między włókna. Wyjęcie ich za pomocą opisanych powyżej metod jest prawie niemożliwe, dlatego trzeba postąpić inaczej:

• zwinąć dywan, podciągając brzegi do środka;
• włożyć zwinięty dywan do worka foliowego i wynieść na zewnątrz, z dala od pomieszczeń mieszkalnych;
• dokładnie wytrzepać dywan i pozostawić do wywietrzenia.

Najlepiej, jeśli dywanik będzie wisiał na świeżym powietrzu jak najdłużej. Dopiero po 3–4 miesiącach całkowicie pozbędzie się pyłu rtęciowego i znów będzie całkowicie bezpieczny dla zdrowia człowieka.

Czego nie wolno robić?

Istnieje kilka surowych zakazów, które należy znać i przestrzegać podczas sprzątania rtęci z podłogi. W przeciwnym razie wszelkie wysiłki związane z likwidacją skutków będą daremne, a obszar skażenia jeszcze się zwiększy.

• Podczas wietrzenia pomieszczenia nie należy dopuszczać do przeciągu. W przeciwnym razie kulki rtęci mogą rozlecieć się po całym mieszkaniu.
• Nie należy zbierać rtęci odkurzaczem. Cząstki osiadłe w filtrach i na wewnętrznej powierzchni karbowanego węża będą jeszcze długo zatruwać powietrze. Odkurzacz po takim sprzątaniu trzeba będzie albo poddać obróbce specjalnymi środkami, albo wyrzucić na śmietnik.
• Niecelowe jest zbieranie trującego metalu miotłą. Pręciki rozbiją duże kulki na mniejsze, a powierzchnia skażenia tylko się zwiększy.
• Jeśli trujący metal dostał się na tapicerkę mebli tapicerowanych, wtoczył się w fałdy i nie można go znaleźć, należy wezwać specjalną służbę do utylizacji odpadów rtęciowych.
• Nie wolno używać pralki do czyszczenia odzieży, w której zbierano rtęć. Taki tekstylia lepiej od razu wyrzucić.

W żadnym wypadku nie wolno spuszczać kulek rtęci do toalety. Metal zalegający na powierzchni rur kanalizacyjnych będzie stale zatruwać powietrze w pomieszczeniu.

Jak postępować po sprzątaniu rtęci?

Gdy tylko rtęć zostanie zebrana z podłogi, należy odkazić miejsce zdarzenia i pomyśleć o własnym bezpieczeństwie. Nawet krótkotrwały kontakt z trującą substancją grozi nieprzyjemnymi konsekwencjami.

1. Aby oczyścić miejsce, w którym rozlała się rtęć, należy przygotować roztwór z 5 l wody i 10 g nadmanganianu potasu i dokładnie umyć podłogę.
2. Następnie powierzchnię podłogi traktuje się roztworem mydła i sody oczyszczonej, który przygotowuje się w następujący sposób: mydło gospodarcze ścieramy na tarce, zalewamy wodą i mieszamy do całkowitego rozpuszczenia. Następnie dolewamy wodę do 10 litrów, dodajemy 100 g sody oczyszczonej. Roztworem tym nie tylko myje się podłogi, ale także czyści buty i rękawice.
3. Po sprzątaniu warto umyć zęby, wypłukać usta, zażyć węgiel aktywny, a w ciągu następnej doby spożywać dużą ilość płynów.

Stłuczonego termometru, zebranej rtęci ani rzeczy, w których przeprowadzano sprzątanie, nie wolno wyrzucać do śmietnika. Wszystko to powinno być utylizowane w specjalny sposób. Dlatego najłatwiej jest zadzwonić do Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej i wezwać specjalistę lub samodzielnie zawieźć tam odpady.

Termometr powinien być przechowywany w zamkniętej apteczce, w miejscu niedostępnym dla dzieci. Jeśli termometr przypadkowo wysunął się z ręki i stłukł, należy dokładnie zebrać rtęć i zawieźć ją do Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w celu utylizacji. W trudnych przypadkach, gdy nie udało się znaleźć kulek rtęci, należy wezwać specjalistów do domu.