Moje stare patelnie błyszczą jak nowe po usmażeniu na nich piasku

Z biegiem czasu metalowe naczynia tracą połysk i pokrywają się nagarem. Od niedawna stosuję jeden nietypowy sposób, który pozwala wyczyścić patelnie, przywracając im pierwotny wygląd. Pomaga mi w tym zwykły piasek rzeczny.

Dla jakich patelni taka metoda jest odpowiednia

Jeśli w Państwa domu zachowała się i jest często używana stara żeliwna patelnia, czyszczenie piaskiem w tym przypadku jest idealnym sposobem. Można go stosować również do nowych wyrobów żeliwnych, które zdążyły pokryć się nagarem.

Dla pozostałych naczyń lepiej wybrać inne, bardziej delikatne metody czyszczenia:

1. Patelnie stalowe. Stal to trwały i wytrzymały materiał, ale intensywne działanie mechaniczne go niszczy. Podczas czyszczenia twardymi szczotkami naczynie pokryje się rysami. Naczynia stalowe dobrze czyszczą środki kwasowe i zasadowe oraz miękkie ścierniwa.
2. Patelnie aluminiowe. Takie naczynia można hartować na ogniu tylko wtedy, gdy mają grube ścianki. Cienkościenne patelnie aluminiowe przy przegrzaniu ulegną deformacji. Do ich czyszczenia należy używać środków chemii gospodarczej i domowych sposobów. Na przykład można namoczyć taką patelnię w roztworze składającym się z 10 l wody z dodatkiem 500 g sody, 200 g kleju krzemianowego i 100 g wiórków mydła gospodarczego.
3. Patelnie z powłoką teflonową. Te wyroby łatwo uszkodzić. Najlepiej znoszą mycie w zmywarce i gotowanie w roztworze detergentu do naczyń. Dla takich patelni absolutnie nie wolno stosować środków kwasowych ani szorstkiego czyszczenia mechanicznego.
4. Patelnie ceramiczne. Naczynia z tego materiału prawie nie pokrywają się nagarem, ale trzeba je regularnie czyścić. Aby na ceramice nie powstawały pęknięcia, nie należy jej poddawać gwałtownym zmianom temperatury (często zdarza się to, gdy patelnię prosto z ognia stawia się w zlewie pod strumieniem wody). Do czyszczenia ceramiki nie stosuje się twardych szczotek ani środków proszkowych. Należy myć ceramiczną patelnię miękką gąbką i płynnym środkiem.

Jeśli chcą Państwo używać do czyszczenia naczyń bezpiecznych pod względem ekologicznym środków alkalicznych (soda, mydło gospodarcze), można je stosować do patelni żeliwnych, aluminiowych i stalowych. Mycie w zmywarce nadaje się do każdego z wymienionych materiałów.

Gdzie i jak wyczyścić żeliwną patelnię piaskiem?

Takiej metody „odtłuszczania” patelni z nagaru używają gospodynie w ostateczności, gdy wszystkie inne metody nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Osobiście chciałam już wyrzucić parę patelni kurzących się na antresoli, nie mając nadziei na przywrócenie im przyzwoitego wyglądu, dopóki nie natknęłam się w Internecie na opis procesu czyszczenia żeliwnych naczyń. Rezultat rzeczywiście robił wrażenie – na zdjęciach patelnie błyszczały jak nowe.

Gdzie najlepiej przeprowadzić procedurę czyszczenia z nagaru?

Istota czyszczenia polega na termicznej obróbce patelni z wsypanym do środka piaskiem, dlatego trzeba być przygotowanym na pojawienie się nieprzyjemnego zapachu. Najlepiej zająć się tym na daczy, przywożąc tam od razu kilka mocno zabrudzonych patelni ze swojej kuchni.

Jeśli nie ma takiej możliwości, trzeba przeprowadzić procedurę w mieszkaniu. Podczas gdy patelnia będzie prażona na ogniu, w kuchni powinno być otwarte okno, ponieważ oddychanie oparami w postaci gryzącego dymu jest zupełnie niezdrowe.

Jak prawidłowo stosować tę metodę?

Nie należy myć kuchenki przed czyszczeniem patelni – podczas nagrzewania nagar będzie odpadać od zewnętrznej strony ścianek i dna całymi kawałkami. Bałagan będzie można posprzątać później, przy okazji przecierając przestrzeń między palnikami.

Proces czyszczenia krok po kroku:

1. Proszę zdjąć uchwyt z patelni, jeśli nie jest wykonany z metalu.
2. Proszę napełnić naczynie po brzegi suchym piaskiem.
3. Proszę włączyć gaz na pełną moc.
4. Gdy naczynie się nagrzeje, proszę zmniejszyć ogień do minimum.
5. Proszę okresowo ubijać piasek, dociskając go widelcem lub łyżką stołową.
6. Czas trwania procedury – 3 godziny.
7. Po upływie wskazanego czasu proszę zdjąć patelnię z ognia i wysypać piasek.
8. Proszę wyczyścić naczynie metalową szczotką, gdy jest jeszcze ciepłe.

Jeśli Państwo nie są zadowoleni z rezultatu (może się tak zdarzyć, jeśli patelnia była początkowo bardzo brudna), proszę powtórzyć wszystkie wymienione czynności jeszcze raz. Proszę pozwolić oczyszczonej patelni żeliwnej ostygnąć i posmarować jej wewnętrzną powierzchnię olejem roślinnym.

Alternatywne opcje

Jeśli nie chcecie Państwo poświęcać dużo czasu, można przeprowadzić czyszczenie żeliwnej patelni szybko i skutecznie na dwa alternatywne sposoby.

Za pomocą wypalania

Obróbka termiczna patelni nie musi koniecznie odbywać się z użyciem piasku. Wypalanie przeprowadza się za pomocą palnika lutowniczego, płomienia ogniska, żaru węglowego. W mieszkaniu żeliwne naczynie można wypalić, wkładając je do piekarnika.

Czas trwania procedury zależy od grubości nagaru. Trzeba poczekać, aż zabrudzenia zmiękną pod wpływem wysokiej temperatury i zaczną się odwarstwiać. W przypadku użycia palnika lutowniczego usunięcie nagaru zajmie zaledwie kilka minut.

Z użyciem środka do czyszczenia rur

Tak, tak, nie dziwcie się. Nie trzeba używać drogich chemicznych środków do czyszczenia żeliwnej patelni. Można je zastąpić alkalicznym preparatem do czyszczenia rur kanalizacyjnych («Kret», «Tiret», «Sanfor»). Tę samą metodę można stosować również do usuwania nagaru ze stalowych naczyń.

Na początek należy wlać do plastikowego wiadra 1 litr wody i 500 ml preparatu alkalicznego. Wymieszaj zawartość pojemnika – powinna zajść reakcja chemiczna. Teraz można zanurzyć patelnię w roztworze i poczekać, aż nagar zmięknie. Następnie oczyść naczynie metalowym skrobakiem. Pracę z alkaliami należy wykonywać w gumowych rękawiczkach. Nie zapomnij dokładnie spłukać z patelni resztek środka chemicznego.

Jak widać, zawsze można zadbać o to, aby naczynia pozostały czyste. A najlepiej – nie dopuścić do powstania grubej warstwy osadu, regularnie zmywając z patelni nawet lekki nagar. Na szczęście istnieje na to mnóstwo sposobów i środków.