Inteligentne liczniki: jakie są, czy są przydatne dla zwykłych obywateli i komu się to opłaca

Świat zmienia się gwałtownie: nowe technologie wprowadzają korekty do codziennego życia, czy tego chcemy, czy nie. Z instalacją „inteligentnych” liczników wkrótce zmierzy się każdy. Ale co przyniosą one zwykłym obywatelom?

Czym jest inteligentny licznik?

Naukowcy postawili sobie za cel obdarzenie wszystkich urządzeń „inteligencją”. Istnieją już inteligentne aparaty fotograficzne, odkurzacze, lodówki, oświetlenie… Teraz przyszła kolej na urządzenia pomiarowe.

Inteligentne liczniki przetwarzają zużytą energię elektryczną, wodę, gaz i ciepło na cyfry (kWh, metry sześcienne) i samodzielnie przekazują odczyty służbom.

Wkrótce taki licznik będzie miał każdy. 1 lipca 2020 r. w Rosji weszła w życie ustawa o masowym przejściu na inteligentne systemy pomiaru energii elektrycznej w domach prywatnych i wielorodzinnych. Przejście będzie odbywać się stopniowo, w miarę wychodzenia z użytku starych urządzeń. Wyznaczony termin to 3 lata. Oznacza to, że do 2023 roku wszyscy Rosjanie powinni przejść na nowy system przesyłania danych.

Jak wyglądają inteligentne liczniki energii elektrycznej?

Inteligentne liczniki nie mają mechanicznych części ruchomych. Wykonane są z elementów elektronicznych. Ale główna różnica polega na większej funkcjonalności. Oprócz swojej bezpośredniej funkcji (liczenia zużytych zasobów) urządzenia:

• prowadzą pomiary według stref czasowych;
• systematyzują odczyty;
• mierzą parametry sieci;
• przekazują informacje o sytuacjach awaryjnych;
• wyświetlają na ekranie powiadomienia (o zadłużeniu i inne).

Jak wyglądają inteligentne liczniki energii elektrycznej:

Urządzenia są dość masywne. To cały zestaw sprzętu, w skład którego wchodzą:

• elektroniczny licznik wielotaryfowy (jedno- lub trójfazowy);
• kontroler;
• mocowania do montażu kontrolera na szynie DIN.

Istnieje około 300 różnych rodzajów urządzeń elektronicznych z różnych lat produkcji. Jednak nie wszystkie spełniają wymagania inteligentnego systemu pomiarowego. Aby spółka zarządzająca lub spółka energetyczna przyjęła urządzenie do ewidencji, musi ono być wpisane do Państwowego Rejestru Środków Pomiarowych.

Na początku 2021 roku wybór „odpowiednich” modeli jest niewielki (Merkury 206 PRSN, Energomera CE102M R5 i kilka innych). W najbliższym półroczu produkcja inteligentnych liczników ma zostać uruchomiona i mają one stać się bardziej dostępne cenowo (od 160 zł).

Jak działają inteligentne liczniki?

Głównym zadaniem inteligentnego urządzenia jest automatyczne przesyłanie godzinowego zużycia energii elektrycznej (wody, gazu) na serwer. Dane mogą być wysyłane raz dziennie lub częściej. Urządzenia są domyślnie zaprogramowane na 2 taryfy. Można je jednak przekonfigurować na jedną lub trzy taryfy.

Każdy właściciel inteligentnego licznika może zalogować się przez telefon lub komputer do „Konta osobistego” i zdalnie śledzić wszystkie odczyty. Za jego pośrednictwem można również skonfigurować:

• harmonogram wysyłania odczytów e-mailem do swojej spółdzielni mieszkaniowej, wspólnoty mieszkaniowej lub organizacji dostarczającej zasoby;
• analizę zużycia zasobów według miesięcy, dni i godzin za pomocą wykresów.

System inteligentny jest wygodny, ponieważ odczyty liczników w mieszkaniach można przeglądać w dowolnym miejscu z dostępem do Internetu. Na przykład będąc na wakacjach w innym kraju. Wynajmujący będą mogli zdalnie widzieć dane wynajmowanej nieruchomości, a troskliwe dzieci – pomagać swoim starszym rodzicom w opłacaniu rachunków za media.

Jeśli chodzi o kanał komunikacji (kontroler), istnieje wiele rozwiązań. Najpopularniejsze to:

• Do urządzenia wkłada się kartę SIM, a dane są przesyłane za pośrednictwem ogólnodostępnej sieci komórkowej. Wymaga gniazdka w pobliżu licznika lub mocnej baterii i dobrego sygnału operatora.
• Zasadniczo LPWAN jest siecią komórkową, ale przeznaczoną tylko dla inteligentnych urządzeń. Przesyłanie danych za jej pośrednictwem nie jest tak energochłonne, a poziom sygnału jest zawsze stabilny. Wadą jest to, że system wymaga specjalnej wieży. Jest instalowana na budynku wielorodzinnym lub w dzielnicy i pobierana jest opłata abonamentowa. Oznacza to, że do instalacji kontrolera LPWAN konieczna jest decyzja zbiorowa.
• Wi-Fi. Urządzenia tego typu komunikują się przez Wi-Fi i działają na bateriach AA. Można je kupić w każdym supermarkecie i wymieniać samodzielnie. Instalacja kontrolera nie wymaga uzgodnień z sąsiadami. Wszystko, czego potrzebujesz, to działające Wi-Fi w domu.

Czym jest inteligentny licznik z pilotem?

Ostatnio w internecie często oferowane są „liczniki elektroniczne z pilotem”. Pod tą samą nazwą rozumie się dwa różne typy urządzeń:

• Standardowe inteligentne liczniki. Przez „pilot” rozumie się osobisty smartfon, za pomocą którego można logować się do „Konta osobistego”, przeglądać odczyty, tworzyć wykresy itp.
• Liczniki „oszczędnościowe”, które w nieuczciwy sposób zaniżają wskazania. Do standardowych urządzeń majsterkowicze wkładają specjalne moduły. Steruje się nimi pilotem przypominającym pilota do bramy garażowej. Według woli właściciela licznik rejestruje od 10 do 100% zużywanych zasobów.

Czy trzeba mówić, że osoby, które zamontowały lub zamontują „oszczędnościowe” liczniki z pilotem, ryzykują karę grzywny. Za miesiąc użytkowania urządzenia mieszkańcom Moskwy grozi kara w wysokości 2 000 zł.

Pytania i odpowiedzi

Pytanie: Komu opłaca się wprowadzenie inteligentnych liczników?

Odpowiedź: Przede wszystkim biznesowi. Według spółki zarządzającej około 30% właścicieli „zapomina” przekazać dane na czas, zaniża wskazania lub w ogóle ich nie podaje. W rezultacie zebrane środki nie pokrywają rachunków od organizacji dostawczych. Systemy inteligentne umożliwią wprowadzenie porządku, a także zbudowanie efektywnych modeli obciążenia. Wiedząc, ile, czego i kiedy zużywają abonenci, można odpowiednio zaplanować budowę sieci, szybko wykrywać awarie i szukać wycieków. Możliwe jest również zastosowanie liczników z funkcją wyłączania zasilania w przypadku zaległości. W ten sposób można łatwo rozwiązać problem notorycznych niepłatników.

Pytanie: Czy inteligentny licznik może zawyżać odczyty?

Odpowiedź: Jak każde inne urządzenie, inteligentny licznik może ulec awarii. Nie dochodzi przy tym do zawyżania. Na urządzeniu po prostu gaśnie wyświetlacz i przestaje ono zliczać zasoby. Wszystkie wskaźniki i dokładna data awarii są przechowywane w nieulotnej pamięci. Stare liczniki indukcyjne są znacznie bardziej podatne na awarie i zawyżanie. Ruchome elementy ulegają zablokowaniu lub obracają się samoistnie. W nowoczesnych urządzeniach nie ma obracających się tarcz, dlatego takie błędy są wykluczone.

Czy inteligentne liczniki przyniosą korzyści zwykłym obywatelom – to wielkie pytanie. Z pewnością na plusie będą ci, którzy dotychczas nie mieli liczników i płacili według norm, a przy tym zużywali znacznie mniej energii elektrycznej i wody. Praworządni obywatele, którzy wymienili stare liczniki na nowe, nie odczują większych zmian w budżecie, ale zyskają na wygodzie. Zdecydowanie nieopłacalne są systemy inteligentne dla oszustów i niepłatników. Oszukanie ich jest trudniejsze, a kara za ingerencję w ich działanie jest niebotycznie wysoka.