Hematogen – „krwawy” przysmak z apteki: komu służy, a komu może zaszkodzić?

Ciemnobrązowa tabliczka z apteki – smaczny i niedrogi przysmak, który lubi wiele dzieci. Co jednak hematogen przynosi organizmowi więcej – korzyści czy szkody? W artykule szczegółowo przeanalizujemy skład tego produktu. Na końcu sam Pan/Pani zdecyduje, czy warto kupować hematogen w trosce o zdrowie.

Skład hematogenu

Pod koniec XIX wieku w Szwajcarii wynaleziono lek na anemię na bazie krwi wołowej. Wówczas nie dbano szczególnie o smak produktu. Natomiast słodką, twardą tabliczkę, przypominającą smakiem toffi, wynaleziono w Związku Radzieckim po zakończeniu II Wojny Światowej. Od tamtej pory receptura prawie się nie zmieniła.

Skład hematogenu według rosyjskiego GOST:

• czarny albumin spożywczy;
• mleko zagęszczone;
• melasa skrobiowa;
• cukier;
• wanilina.

Omówimy szczegółowo każdy składnik i przyjrzymy się jego właściwościom – zarówno korzystnym, jak i szkodliwym.

Czarny albumin spożywczy

Jest to suchy proszek – produkt przetwórstwa pełnej krwi wołowej. To jedyny składnik leczniczy w składzie hematogenu. Zawiera białko albumin, które jest łatwo przyswajalne przez organizm.

Jaka jest wartość albuminy? Jest ona wzbogacona żelazem – ważnym pierwiastkiem uczestniczącym w procesie transportu tlenu do różnych tkanek i narządów.

Ponad 60% ludzi choć raz w życiu doświadczyło niedoboru żelaza. Przy braku tego mikroelementu w organizmie dokuczają następujące problemy:

• przewlekłe zmęczenie;
• senność;
• skłonność do tłustych i słodkich potraw;
• osłabiona odporność;
• zaburzenia hormonalne;
• bóle głowy;
• pogorszenie pamięci i koncentracji uwagi.

Dlatego hematogen to suplement diety, stosowany w profilaktyce niedoboru żelaza i związanych z nim objawów. Ale przy poważnych chorobach (np. niedokrwistości) czarna tabliczka już nie pomoże.

Zawartość czarnego albuminy spożywczej w prawdziwym hematogenie wynosi 4-5%. Taki produkt sprzedawany jest w aptece, a jego stosowanie rzeczywiście wpływa na skład krwi. Wielu rosyjskich producentów wyrobów cukierniczych zaczęło wytwarzać przysmak pod tą samą nazwą, ale z zawartością albuminy zaledwie 2-3% (lub całkowicie bez niej). Dlatego tabliczka sprzedawana w supermarketach nie przyniesie Panu/Pani korzyści dla zdrowia.

Mimo wysokiej zawartości łatwo przyswajalnego żelaza, czarny albumin spożywczy nie jest tak jednoznacznym składnikiem. Problem tkwi w jego produkcji.

1. Kiedy byk jest zabijany, do krwi uwalniana jest duża ilość hormonów stresu: kortyzolu, adrenaliny i noradrenaliny. Substancje te przechodzą do suchego proszku albuminy. Hormony zwierzęce negatywnie wpływają na zdrowie człowieka, w szczególności przyczyniając się do zaburzeń metabolicznych i przyrostu masy ciała. Hormon kortyzol pogarsza zdolności poznawcze.
2. Krew byka musi zostać oczyszczona z mikroorganizmów, sterydów, stymulatorów i antybiotyków. Wielu producentów zaniedbuje ten etap, ponieważ jest on kosztowny, a gotowy produkt jest tani. Podczas spożywania hematogenu mogą wystąpić skutki uboczne – wysypki i zaczerwienienia skóry, obrzęk błon śluzowych.
3. Na etapie stabilizacji krwi stosuje się polifosforany. Substancje te są szkodliwe, ponieważ wiążą i usuwają wapń z organizmu.

Tak więc czarna albumina spożywcza jest jednocześnie korzystna i szkodliwa. Decyzja o zakupie czarnego batonika należy wyłącznie do Pana/Pani.

Mleko zagęszczone, melasa skrobiowa, cukier

Ta grupa składników żywności jest używana do usunięcia posmaku krwi w hematogenie. Co ciekawe, zawartość mleka skondensowanego, syropu i cukru w batoniku wynosi 95–97%. Nie ma w nich niczego pożytecznego, za to szkodliwe właściwości są w nadmiarze.

Nadmierne spożycie cukru i słodkich produktów prowadzi do następujących problemów zdrowotnych:

• zaburzeń metabolicznych;
• cukrzycy;
• otyłości;
• próchnicy;
• przedwczesnego starzenia się;
• wysypek skórnych.

Mimo że hematogen zawiera dużo żelaza, nie należy objadać się czarnymi batonikami. Nikt nie anulował szkodliwości cukru.

Wanilina

Ze względu na podobne brzmienie słów „wanilia” i „wanilina” oraz obrazków z żółtymi kwiatami na opakowaniach, ludzie często mylą przyprawę z syntetycznym aromatem. Wanilia jest rzeczywiście zdrowa, ale to droga, egzotyczna roślina. Wanilinę natomiast otrzymuje się w laboratorium chemicznym z następujących składników:

• surowców petrochemicznych;
• odpadów drzewnych celulozy;
• smoły węglowej;
• nasion drzewa dipteryksu.

Ostatni składnik jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ zawiera kumarynę – toksyczną substancję uszkadzającą wątrobę.

Jak już Państwo zgadli, wanilina to szkodliwy aromat. W składzie hematogenu znajduje się jednak tylko 0,01% — stężenie bezpieczne dla organizmu, o ile nie je się czarnych batoników jak cukierków.

Inne dodatki

W ostatnich latach na półkach aptek i sklepów można spotkać hematogen z dodatkiem suszonych owoców, kandyzowanych owoców, wiórków kokosowych, orzechów, czekolady. Poprawiają one smak batonika.

Nie zalecamy kupowania takiego produktu. Wszelkie dodatki utrudniają wchłanianie żelaza i zwiększają kaloryczność hematogenu.

Korzyści zdrowotne hematogenu

Dzięki obecności w składzie czarnej albuminy spożywczej, słodki batonik jest dobrym źródłem żelaza i aminokwasów. Oprócz udziału w procesie krwiotwórczym i transporcie tlenu, żelazo ma następujące korzystne właściwości:

• chroni organizm przed bakteriami i wirusami (wzmacnia odporność);
• uczestniczy w syntezie hormonów tarczycy;
• pomaga w przyswajaniu witamin z grupy B;
• niszczy produkty utleniania, spowalniając proces starzenia;
• poprawia funkcjonowanie układu nerwowego.

Ponadto w składzie hematogenu znajduje się witamina A, która jest korzystna dla wzroku, niezbędna do prawidłowego wzrostu mięśni oraz stymuluje odporność.

Dla kobiet

Kobiety częściej niż mężczyźni borykają się z niedoborem żelaza. Wynika to z utraty krwi podczas miesiączki, porodu oraz zaburzeń hormonalnych w organizmie.

Korzyść hematogenu dla kobiet polega na tym, że czarny batonik stanowi profilaktykę niedoboru żelaza. Witamina A w składzie produktu ma właściwości antyoksydacyjne, czyli spowalnia procesy starzenia, wzmacnia włosy i paznokcie.

Dla mężczyzn

Korzyść hematogenu dla mężczyzn polega na tym, że wysokokaloryczny i bogaty w aminokwasy batonik zwiększa wytrzymałość, energię oraz siłę fizyczną. Z niedoborem żelaza często spotykają się studenci, kawalerowie i biznesmeni, którzy nie mają czasu na przygotowywanie pełnowartościowych posiłków. Mogą włączyć hematogen do swojej diety, aby czuć się lepiej.

Dla dzieci

Żelazo i witamina A są szczególnie potrzebne rosnącemu organizmowi. Niektórzy lekarze twierdzą, że w umiarkowanych ilościach hematogen wzmacnia odporność dziecka, poprawia jego zdolności myślenia, co pomaga radzić sobie z obciążeniami w szkole i podnosić wyniki w nauce.

Szkodliwość hematogenu

Nie wszyscy specjaliści podzielają powszechną opinię, że hematogen jest produktem korzystnym. Uważają, że batoniki przynoszą znacznie więcej szkody. Aby uzupełnić niedobór żelaza i witamin w organizmie, specjaliści zalecają nie objadanie się hematogenem, ale zbilansowanie diety. Warto włączyć do niej następujące produkty: wątrobę wołową, żółtka kurczaka, białą fasolę, owoce morza, soczewicę, szpinak.

Na czym polega szkodliwość hematogenu?

• Zawiera ogromną ilość kalorii i szybkich węglowodanów. Zjadając jedną tabliczkę dziennie, wyrządzasz sobie taką samą szkodę dla sylwetki, jak po batoniku Snickers lub małej czekoladce o wadze 25-30 gramów. Dla dzieci, które dużo się ruszają, nie jest to krytyczne, ale dorośli powinni się nad tym zastanowić.
• Efekty uboczne. Jeśli krew, z której wykonano albuminę, nie przeszła odpowiedniego oczyszczenia, można uzyskać odwrotny efekt: osłabienie odporności, podrażnienie skóry, obrzęki, pogorszenie funkcjonowania mózgu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Jednocześnie nie ma możliwości upewnienia się co do bezpieczeństwa składników, dowiedzenia się, skąd pochodziła krew użyta do produkcji albuminy (być może ze stref skażenia radioaktywnego) ani jakie zastosowano technologie jej przetwarzania. Kupujesz batonik na własne ryzyko.

Niebezpieczne jest również przedawkowanie. Jeśli nadużywasz produktu, krew gęstnieje, co może prowadzić do powstawania zakrzepów.

Lista przeciwwskazań

Hematogen – to przede wszystkim suplement diety, a nie cukierek. Przeciwwskazania do spożywania czarnych batoników są następujące:

• wiek do 6 lat;
• cukrzyca;
• otyłość;
• niedobór wapnia w organizmie;
• zwiększona krzepliwość krwi, zakrzepowe zapalenie żył;
• przyjmowanie antybiotyków, leków na serce i normalizujących ciśnienie oraz leków moczopędnych.

Przyjmowanie batonika w czasie ciąży i karmienia piersią pozostaje kwestią sporną. Jedni lekarze uważają, że w takich okresach organizm kobiety traci dużo żelaza i potrzebuje dodatkowego przyjmowania suplementu. Inni zabraniają swoim pacjentkom jedzenia czarnych batoników, ponieważ nie wiadomo, jak obce substancje w składzie albuminy wpłyną na płód.

Jeśli masz wątpliwości co do składu hematogenu, nie warto ryzykować. Istnieją inne, bezpieczniejsze źródła żelaza.

Jak prawidłowo wybierać i przyjmować hematogen?

Kupuj produkt tylko w aptece. Hematogeny na półkach sklepowych to produkty z branży spożywczej, prawie nie zawierają żelaza i aminokwasów. Zwróć uwagę na skład. Im mniej dodatków, tym lepiej. Jedynym wyjątkiem są witaminy, którymi wzbogacają produkt niektóre firmy farmaceutyczne. Termin ważności tabliczki nie powinien się kończyć.

Najlepszy hematogen to ten, który zawiera witaminę C (kwas askorbinowy). Ten składnik pomaga organizmowi przyswajać żelazo.

Jeśli to możliwe, kupuj najdroższe batoniki. Tani produkt prawdopodobnie zawiera albuminę niskiej jakości (słabo oczyszczoną) lub w małym stężeniu – do 3%.

Jak przyjmować hematogen? Konkretna dawka zależy od wieku, wagi i stanu zdrowia, dlatego lepiej skonsultować się z lekarzem. Zazwyczaj dzieciom w wieku 6–12 lat wolno jeść 35 gramów, a nastolatkom i dorosłym – 50 gramów hematogenu dziennie. Należy podzielić produkt na 3 porcje: rano, w południe i wieczorem.

Podsumowanie

Zatem hematogen to nie tak nieszkodliwy słodycz, jak wielu myśli. Jego główna wartość polega na dostarczaniu organizmowi żelaza, aminokwasów i witaminy A. Jednak ze względu na wątpliwy proces produkcji albuminy i wysoką zawartość cukru wciąż nie wiadomo, czego w hematogenie jest więcej: korzyści czy szkód. Ostateczna decyzja, jak zawsze, należy do Ciebie.