Podstawy zdrowego rozsądku: dlaczego nie można gasić urządzeń elektrycznych wodą?

Strażacy i elektrycy jednogłośnie twierdzą: gaszenie urządzeń elektrycznych wodą jest kategorycznie zabronione! Wynika to z właściwości wody przewodzącej prąd elektryczny, co stwarza ryzyko porażenia prądem. Istnieją inne sposoby gaszenia palących się przewodów i urządzeń elektrycznych. Sprawdzamy, jak prawidłowo postępować w przypadku pożarów spowodowanych zwarciem.

Co się stanie, jeśli zalejemy palące się urządzenie wodą?

Pożar to szybko rozprzestrzeniająca się katastrofa, w przypadku której należy działać szybko. Jednak pośpiech i stres często prowadzą do nieprzemyślanych i impulsywnych działań – osoba chwyta pierwsze naczynie z wodą (wazon z kwiatami, butelkę wody pitnej, kubek z herbatą) i wylewa ją na palącą się instalację elektryczną. Takie działanie natychmiast doprowadzi do najgorszych konsekwencji.

Z kursu fizyki wiemy, że woda (w większości przypadków) stanowi roztwór różnych soli. Sole te znajdują się w roztworze w postaci naładowanych cząstek – jonów. Obecność jonów sprawia, że woda (a także herbata, kawa, różne płyny na bazie wody) jest elektrolitem – substancją przewodzącą prąd elektryczny.

Dostanie się wody do strefy spalania spowoduje następujące skutki:

• W krótkim czasie, gdy strumień łączy ręce osoby gaszącej z odsłoniętymi przez ogień przewodami, prąd może spowodować niebezpieczny dla życia i zdrowia uraz elektryczny. Ryzyko wzrasta, jeśli naczynie jest wykonane z materiałów przewodzących prąd (np. metalu), ręce są mokre itd.
• Po dostaniu się do wnętrza urządzenia woda rozleje się po przewodach, powodując coraz to nowe zwarcia, co zwiększa ryzyko całkowitego uszkodzenia całego systemu. Na przykład, zalewając wodą palącą się szafę rozdzielczą, niedoświadczony strażak zniszczy te urządzenia, które nie zostały jeszcze uszkodzone przez płomień.

Dlatego też wodą wolno gasić tylko te urządzenia elektryczne, co do których wiarygodnie wiadomo, że są odłączone od zasilania.

Jeśli palące się urządzenie elektryczne zostało zalane wodą, a odłączone od sieci tylko za pomocą aparatury (wyłączników, rozłączników itp.), ale nie fizycznie odłączone od sieci, istnieje ryzyko ominięcia prądu przez zalane obszary. Wtedy niektóre części urządzenia mogą niespodziewanie znaleźć się pod napięciem.

Prawidłowe działania podczas pożaru

Przede wszystkim należy podjąć wszelkie działania, aby odłączyć od zasilania palące się urządzenia elektryczne. Można to zrobić na kilka sposobów:

• Wyciągnąć wtyczkę urządzenia z gniazdka. Robić to wolno tylko pod warunkiem, że ogień nie uszkodził izolacji na wtyczce, gniazdku ani na pobliskich odcinkach przewodu.
• Wyłączyć wyłącznik automatyczny zasilający linię (lub rozłącznik dostarczający prąd do pomieszczenia, w którym powstał pożar).
• Należy przeciąć siekierą kabel lub przewód, który dostarcza prąd do płonącego urządzenia.

Należy pamiętać, że urządzenie może być podłączone do UPS lub zapasowego źródła zasilania. W takim przypadku pozostanie pod napięciem nawet po odłączeniu głównej linii.

Jeśli z jakiegoś powodu nie jest możliwe odłączenie zasilania linii, na której doszło do zapłonu, należy rozpocząć gaszenie ognia środkami nieprzewodzącymi prądu. W razie potrzeby należy również przeprowadzić ewakuację i powiadomić straż pożarną.

Czym należy gasić urządzenia elektryczne i przewody elektryczne?

Do gaszenia płonących przewodów lub urządzeń elektrycznych istnieje kilka bezpiecznych sposobów:

• Zasypanie źródła ognia piaskiem. Najważniejsze, aby materiał nie był wilgotny.
• Zastosowanie gaśnic proszkowych. Ten środek jest bezpieczny do gaszenia urządzeń zasilanych napięciem do 1 kV.
• Gaśnicami dwutlenkowęglowymi serii OU gasi się pożary instalacji zasilanych napięciem od 1 do 10 kV.

Gaszenie pożaru dwutlenkiem węgla wiąże się z dodatkowymi zagrożeniami. Przede wszystkim dwutlenek węgla wytwarza dużą ilość gazów niepalnych (dwutlenku węgla, tlenku węgla). Produkty te są toksyczne dla człowieka i w dużych stężeniach śmiertelnie niebezpieczne. Dlatego gaszenie taką gaśnicą jest dozwolone tylko w przypadku źródeł ognia znajdujących się w dużych pomieszczeniach.

Aby zminimalizować ryzyko porażenia prądem, należy stać tak, aby między dyszą gaśnicy a źródłem ognia było co najmniej 3 m. Podczas gaszenia urządzenia zasilanego napięciem do 1 kV bezpieczna odległość wynosi 1 m.

Ponadto podczas uwalniania dwutlenek węgla natychmiast się ochładza. Dlatego w przypadku kontaktu strumienia ze skórą istnieje ryzyko odmrożenia. Trzymanie dyszy gaśnicy gołą ręką również jest niebezpieczne.

Gaszenie przewodów elektrycznych, linii energetycznych, urządzeń i instalacji elektrycznych wodą, pianą oraz środkami pianowo-wodnymi jest kategorycznie zabronione!

Walka z pożarami to proces wymagający wyćwiczonych do automatyzmu umiejętności i spokojnej głowy. Aby być pewnym bezpieczeństwa mieszkania, należy zawczasu nabyć bezpieczną gaśnicę (klasa E) i nauczyć wszystkich członków rodziny zasad jej używania.