Barwimy jajka na Wielkanoc naturalnymi barwnikami, bez chemii.

Przed Świętami Wielkiej Nocy wierzący tradycyjnie zaczynają przygotowania świątecznego stołu, którego centralną ozdobą stają się kolorowe jajka. Kolorowe, z misternymi wzorami, 'marmurkowe' i z naklejkami pisanki są zwykle wręczane przyjaciołom i krewnym. Ignorując sklepowy asortyment barwników spożywczych, które często są niebezpieczne dla zdrowia lub powodują alergie, większość gospodyń woli używać naturalnych składników do farbowania jajek. Piękne, jaskrawe i różnorodne odcienie, które są przy tym całkowicie nieszkodliwe dla dzieci i dorosłych, można uzyskać przy prawidłowym użyciu zwykłego buraka lub kurkumy. Samodzielne farbowanie jajek na Wielkanoc bez barwników to zadanie niełatwe, ale mogące rozpocząć fascynujący proces twórczy.

Przygotowujemy jajka wielkanocne

Naturalne barwniki to produkty roślinne, które zawierają pigmenty zdolne 'podzielić się' swoim kolorem ze skorupką jajka. Do naturalnego barwienia używa się na przykład łupin cebuli, czerwonego buraka, marchwi, papryki i kurkumy, a także wywarów i naparów z jagód i ziół.

Zazwyczaj proces farbowania odbywa się jednocześnie z gotowaniem składnika barwiącego i jajek. Jednak już ugotowane jajka można moczyć w przygotowanym kolorowym roztworze – zwykle od pół godziny do doby.

Zasady pracy w warunkach domowych

Podczas pracy z dowolnym naturalnym barwnikiem ważne jest przestrzeganie kilku prostych zasad. Jedną z nich jest to, że należy używać głównie białych jajek. Tylko wtedy istnieje szansa uzyskania nasyconego, pięknego i niezakłóconego koloru.

Druga zasada – ważne jest odpowiednie przygotowanie jajek przed farbowaniem. Mimo że technologie mogą się różnić (w jednym przypadku należy umieścić w barwiącym płynie już ugotowane jajka, w innym – gotować w nim), na początku każde jajko należy umyć i odtłuścić. W tym celu wystarczy przetrzeć skorupkę wacikiem nasączonym octem lub spirytusem.

Kontrolujemy i przed, i po

Przed gotowaniem jajka należy odpowiednio przygotować, pozostawiając je na kilka godzin na kuchennym stole lub podgrzewając w letniej wodzie. Zaadaptowane do temperatury otoczenia, najprawdopodobniej nie popękają podczas obróbki termicznej, a co za tym idzie, barwnik nie wniknie do środka. Wodę, w której będą gotowane jajka, należy posolić. Obliczamy: na każdy litr wody przypadają 1–1,5 łyżki soli.

Już pofarbowanych jajek nie należy wycierać ręcznikiem – należy je opłukać pod bieżącą wodą o temperaturze pokojowej, a następnie delikatnie osuszyć serwetkami. Aby nadać jajkom połysku, można natrzeć skorupki olejem roślinnym i wypolerować suchą ściereczką.

Naturalne barwniki do jajek

Praktycznie każdy kolor można nadać skorupce za pomocą pigmentów, które podarowała nam natura. Niektóre składniki zawsze znajdują się w każdej kuchni, inne mogą być zaskakującym rozwiązaniem.

Różowy i czerwony – farbujemy jajka burakiem

Powszechnie wiadomo, że według podania jajko kurze stało się czerwone, gdy zmartwychwstał Jezus, dlatego właśnie ten kolor jest głównym na wielkanocnym stole. Taki odcień można uzyskać, używając świeżych buraków. Należy je zetrzeć na tarce lub zmiksować blenderem i zalać niewielką ilością wody. Następnie do powstałej cieczy dodać 1 łyżeczkę octu i gotować przez 15 minut. Jajka ugotowane na twardo należy umieścić w misce z sokiem z buraka. Po 2-3 godzinach jajka staną się różowe, a jeśli pozostawić je w takim roztworze na całą noc, skorupka stanie się bordowa. Inne możliwości to gotowanie soku z buraka razem z jajkami lub natarcie jajka sokiem.

Jeśli gotować jajka w soku z żurawiny, pisanki nabiorą intensywnego różowego koloru.

Różowo-bordowy, różowo-fioletowy, liliowy kolor skorupce mogą nadać wywary z takich jagód, jak borówki, porzeczki, czarny bez lub maliny. Jajka w takich płynach dobrze jest trzymać przez całą noc.

Czerwono-brązowy – lider popularności

Jednym z najpopularniejszych naturalnych pigmentów używanych w warunkach domowych jest łuska cebuli. Takie jajka jesteśmy przyzwyczajeni widzieć na Wielkanoc – mają przyjemny czerwonobrązowy kolor, którego intensywność zależy od ilości łusek.

Łuskę cebuli należy opłukać, zalać wrzątkiem i gotować około 30 minut. Następnie dodać sól i włożyć jajka do wywaru cebulowego. Pisanki najlepiej gotować jeszcze przez co najmniej 10-20 minut.

Żółty i pomarańczowy – kurkuma

Jeśli chcemy uzyskać oryginalny żółty kolor skorupki, jajka farbuje się kurkumą. W tym celu do głębokiego garnka należy dodać przyprawy w ilości 2–4 łyżki stołowe na 1 litr wody. Im więcej kurkumy, tym odcień będzie głębszy i bardziej intensywny. Doprowadzić do wrzenia. Ugotowane jajka należy trzymać w garnku z przyprawą przez 30 minut. Kolor będzie głębszy i bardziej soczysty, jeśli do mieszanki doda się startą świeżą marchewkę.

Inna przyprawa – papryka – może doskonale sprawdzić się jako pomarańczowy naturalny barwnik do jajek. Na 3 szklanki wody należy wziąć około 10 łyżek stołowych papryki. Gotowy roztwór gotować przez 30 minut, a następnie umieścić w nim na 30 minut gotowane jajka.

Żółty kolor skorupce nadaje również wywar z liści brzozy, które właśnie tej wiosny będą gotowe na święta wielkanocne, a także skórka cytryny lub pomarańczy, sok marchwi i łupiny orzecha włoskiego. W tych roztworach jajka należy gotować do miękkości.

Lawendowy – używamy winogron

Jajka należy ugotować na twardo. Następnie ostudzone jajka trzeba zanurzyć w soku z czerwonych winogron. W efekcie otrzymamy delikatny liliowy kolor skorupki.

Beżowy i brązowy — herbata lub kawa

Jasnobrązowy kolor można uzyskać, gotując pisanki w rozpuszczalnej kawie lub mocnym naparze herbacianym. Trwałość odcienia może zwiększyć ocet. Po barwieniu zaleca się pozostawić jajka w wywarze w lodówce na całą noc – wtedy kolor stanie się jeszcze głębszy i bardziej wyrazisty.

Barwienie zielenią brylantową, szpinakiem i pokrzywą

Bardzo niezwykłe i efektowne jajka uzyskuje się, barwiąc je w zielence, która tradycyjnie znajduje się w każdym domu. W tym celu w niewielkiej ilości wody, wystarczającej do zanurzenia jajka, należy rozpuścić jedną lub kilka buteleczek zielenki – w zależności od pożądanego efektu. Do powstałego płynu włożyć jajko i pozostawić na 30 minut. Zielonka jest całkowicie bezpiecznym produktem aptecznym.

Zielony kolor jajkom może nadać również sok ze szpinaku. W tym celu świeże liście (około 150 gramów) należy rozdrobnić, wycisnąć sok, dodać pół litra zimnej wody i zanurzyć w tej cieczy jajka. Doprowadzić do wrzenia i gotować 10–15 minut.

Ciekawy zielony kolor jajkom zapewni pokrzywa. W tym przypadku nada się nawet suszona zielenina sprzedawana w najbliższej aptece. Ta metoda barwienia jest całkowicie nieszkodliwa i ekologiczna. Suche lub świeże liście pokrzywy należy wrzucić do garnka z wodą i gotować 20 minut. Ostudzić i przecedzić płyn. Włożyć do naczynia jajka i gotować jeszcze około 15 minut. Pisanki nabiorą oliwkowego odcienia.

Farbujemy na niebiesko

Aby uzyskać niebieską skorupkę, można użyć czerwonej kapusty. Główki należy drobno poszatkować, zalać kapustę połową litra zimnej wody, dodać 6 łyżek stołowych 9% octu stołowego. Umieścić w roztworze jajka na 12–16 godzin. W efekcie zabarwią się na interesujący niebieski kolor.

Podobny odcień, ale nieco bledszy – bliższy błękitowi nieba – nadaje jajkom mocna herbata z hibiskusa. Liście herbaty należy zaparzyć, aby uzyskać skoncentrowany, ciemny napar. Następnie umieścić w nim ugotowane jajka. Należy być przygotowanym na to, że na skorupce mogą pojawić się drobne wypukłości, ponieważ płyn ma wyraźną kwasowość.

Ozdabiamy jajka niezwykłymi wzorami i ornamentami

• Aby uzyskać na jajkach kropki, należy zmoczyć jajko wodą, obtoczyć je w ryżu lub prosie, zawinąć w nylonowy woreczek (można użyć starych rajstop) i w takiej formie umieścić w roztworze barwiącym. Na skorupce odcisną się kropki.



• Na skorupkę można nakleić dowolny szablon z taśmy klejącej o improwizowanym kształcie – ochroni on ten obszar przed zabarwieniem. W ten sposób powstaną jajka ze wzorami.



• Na każde jajko można założyć kilka gumek recepturek w dowolnej kolejności. Po zabarwieniu jajko będzie pokryte chaotycznymi paskami.



• Wzór w kształcie listków i kwiatków można uzyskać, używając tradycyjnych ziół. Naturalny szablon przykłada się do powierzchni jajka, mocuje kawałkiem nylonu i zanurza powstały „woreczek” w roztworze barwiącym.



• Oryginalnie wyglądają jajka z koronkowym wzorem: ażurowe kawałki materiału należy przymocować do jajka i pomalować je w wyżej wymieniony sposób. Zamiast koronki na jajko można nawinąć bandaż, sznurek lub siatkę – powstaną chaotyczne lub równe pasy.

Praktyczne porady

• Aby kolor był równomierny, należy wybierać jajka bez nierówności.
• Lepiej farbować w rękawiczkach – wtedy jajka będą chronione przed śladami rąk, a ręce – przed niechcianym zabarwieniem.
• Aby wzmocnić nasycenie koloru, roztwór najlepiej wstawić do lodówki na całą noc.

Oczywiście, używanie naturalnych barwników w większości przypadków pozbawia nas możliwości uzyskania soczystych i jaskrawych odcieni, jakie gwarantują dodatki chemiczne, jednak są one całkowicie bezpieczne dla zdrowia, dlatego takie pisanki to nie tylko pamiątka, ale i pełnowartościowe świąteczne danie. Zgodnie z tradycją, jajka barwi się w Wielki Czwartek, a właśnie kolorowe jajko jest amuletem i najlepszym prezentem na Wielkanoc dla bliskich przyjaciół i rodziny.