Czy dezynfekcja gąbki w mikrofalówce jest możliwa? Spojrzenie naukowe

Uważa się, że sterylizacja gąbki kuchennej w mikrofalówce niszczy wszystkie mikroorganizmy pozostające w porowatym materiale, a tym samym przedłuża żywotność gąbek. Spróbujmy dowiedzieć się, czy tak jest naprawdę i czy w ogóle potrzebne są jakiekolwiek zabiegi.

Po co sterylizować gąbkę kuchenną?

Wydawać by się mogło, że po przeprowadzeniu szeroko zakrojonych badań laboratoryjnych to na gąbce kuchennej wykryto by najmniej bakterii. Po pierwsze, dotyka się jej tylko czystymi rękami, a po drugie, jest stale „myta”. Jest to jednak błędne wrażenie.

Kolonie mikrobioty

Drobnoustroje i pałeczki dostają się na gąbkę na różne sposoby.

• Pierwotne zanieczyszczenie następuje już na etapie produkcji – do porów pianki przedostają się mikroorganizmy, które żyją w powietrzu i znajdują się na powierzchni fabrycznego sprzętu. Nie jest to jednak groźne, ponieważ dokładnie tacy sami niewidzialni współlokatorzy są w każdym domu i mieszkaniu.
• Później bakterie są wprowadzane do środka podczas mycia naczyń, które były używane do krojenia surowego mięsa lub ryb. Równie niebezpieczne są naczynia, które miały kontakt z surowymi produktami mlecznymi kupionymi na targowiskach.
• Część bakterii pochodzi również z resztek jedzenia, zwłaszcza jeśli zaczęły się rozkładać.
• Jeśli ktoś z domowników ma chorobę zakaźną przenoszoną drogą kropelkową, na talerzach i sztućcach pozostają chorobotwórcze drobnoustroje, które następnie przenikają do porowatego materiału gąbki i mogą zacząć się namnażać.

Podczas badań przeprowadzonych przez naukowców z uniwersytetu w Furtwangen (Niemcy) na gąbkach kuchennych wykryto 362 rodzaje bakterii. To nawet więcej niż na szczotce do toalety.

Inne mikroorganizmy

Oprócz bakterii w warstwie pianki żyją i doskonale czują się drożdże i pleśnie. W zależności od tego, jakie typy grzybów zasiedliły gąbkę w konkretnym przypadku, mogą być one znacznie groźniejsze niż inne mikroorganizmy. Co więcej, niezwykle trudno z nimi walczyć, a dostając się do organizmu, wiele rodzajów pleśni (np. niesławny Aspergillus) powoduje nieodwracalne zmiany, nawet śmiertelne.

Sterylizacja gąbek w mikrofalówce

Aby zniszczyć patogenną florę bakteryjną, która rozwija się wewnątrz gąbki do mycia naczyń, gospodynie domowe stosują bardzo prosty sposób – obróbkę w kuchence mikrofalowej. Zabieg ten przeprowadza się raz na trzy dni lub częściej, jeśli zachodzi taka potrzeba.

Opis procesu

Przed przystąpieniem do właściwej sterylizacji gąbkę „myje się” płynem do mycia naczyń lub zwykłym mydłem gospodarczym. Nie chodzi o mechaniczne usunięcie części drobnoustrojów, ale o wypłukanie z porów resztek jedzenia. Jeśli umieści się gąbkę w mikrofalówce bez wcześniejszego oczyszczenia, nabierze ona trwałego, nieprzyjemnego zapachu (w tym przypadku nie będzie to miało związku z aktywnością bakterii).

Dalsze czynności wyglądają następująco:

1. Gąbkę nasącza się czystą wodą. Im więcej płynu wchłonie materiał, tym większa szansa, że wszystko pójdzie zgodnie z planem i że nie będzie trzeba kupować nowej kuchenki mikrofalowej.
2. Gąbkę kładzie się na talerzu (powinien być ceramiczny, szklany lub wykonany z odpowiedniego tworzywa sztucznego).
3. Obok gąbki ustawia się kubek wypełniony wodą do dwóch trzecich wysokości – to środek ostrożności mający na celu zapobieganie gromadzeniu się niewykorzystanej energii magnetycznej wewnątrz urządzenia.
4. Włącza się mikrofalówkę na 1–2 minuty. Wskazane jest ustawienie mocy 750 Watów lub większej.
5. Gdy kuchenka się wyłączy, należy odczekać, aż gąbka nieco ostygnie, ponieważ jej temperatura będzie wynosić 100°C – i dopiero wtedy wyjąć ją i położyć na miejsce.

Podczas sterylizacji nie wolno oddalać się od mikrofalówki. Mimo że woda, którą nasiąknięta jest gąbka, chroni ją przed stopieniem, czasami gąbka jednak zaczyna się „topić” – w takim przypadku należy natychmiast wyłączyć grzanie.

Oczywiście nie należy w ten sposób obrabiać metalowych zmywaków – wewnątrz mikrofalówki pojawią się iskry.

Czy to działa?

Część osób, nieznających zasad działania kuchenki mikrofalowej, przypisuje temu urządzeniu wręcz fantastyczne właściwości. Niestety, jest to jedynie urządzenie grzewcze, a jego wpływ na florę bakteryjną jest przeceniany. Opisany powyżej proces symuluje w istocie sterylizację parą – działa ona niszcząco na większość znanych nauce mikroorganizmów.

Jednak taki efekt osiąga się nie tylko i nie tyle dzięki obecności pary. Duże znaczenie ma temperatura ogrzewania – jeśli w mikrofalówce woda wrze w 100°C, to w autoklawie termometr wskazuje co najmniej 130°C. Różni się też czas obróbki – kuchenna gąbka przebywa w mikrofalówce kilka minut, podczas gdy sterylizacja w autoklawie zajmuje co najmniej pół godziny.

Okazuje się zatem, że tak krótkotrwała obróbka w kuchence mikrofalowej jest w stanie zabić tylko najmniej odporne drobnoustroje. Z reguły nie stanowią one żadnego zagrożenia dla człowieka i są częścią naturalnej flory bakteryjnej.

Skutki sterylizacji

Gospodynie domowe, sterylizując gąbkę kuchenną w kuchence mikrofalowej, mają nadzieję, że uchroni je to przed patogenną mikroflorą i chorobami przez nią wywoływanymi. W rzeczywistości wzrasta stopień ryzyka – ponieważ słabe drobnoustroje nie przetrwały obróbki parą, w porach zwolniło się miejsce, które natychmiast zajmują silniejsze i bardziej niebezpieczne mikroorganizmy.

Wyjętą z kuchenki mikrofalowej gąbkę w większości przypadków przechowuje się tam, gdzie leżała wcześniej, czyli w bezpośrednim sąsiedztwie zlewu. Tam bakterie otrzymują idealne środowisko do namnażania, ponieważ jest im ciepło i wilgotno, co oznacza, że już po kilku godzinach pozornie nieszkodliwy kawałek kolorowej pianki staje się domową bronią bakteriologiczną.

Jak prawidłowo przetworzyć gąbkę?

Aby zdezynfekować gąbkę kuchenną, należałoby ją namoczyć w 20% roztworze podchlorynu sodu (popularnie zwanego wybielaczem), a następnie przetworzyć w autoklawie. Jednak wątpliwe, czy pianka wytrzyma takie traktowanie, a koszt procedury kilkakrotnie przewyższy cenę nowej, czystej gąbki. Dlatego nie warto zajmować się sterylizacją w warunkach domowych – zużytą rzecz lepiej po prostu wyrzucić.

Czy kontynuować sterylizację w kuchence mikrofalowej po przeczytaniu tego artykułu – każdy decyduje sam. W każdym razie nigdy nie należy zapominać, że cena kawałka pianki i zdrowia ludzkiego są nieporównywalne.