Jakie butelki można oddać w punkcie przyjęcia szkła opakowaniowego?

Wielokrotne wykorzystanie zasobów to ważny kierunek rozwoju współczesnej kultury i technologii. Dziś wielu wie, że puste szklane butelki są przyjmowane w punktach skupu opakowań szklanych, jednak nie wszyscy znają szczegółowe zasady. Dowiedzmy się, jakie normy obowiązują w przypadku przyjmowanego szkła i plastiku, dokąd trafiają zebrane opakowania i czy można się wzbogacić, oddając butelki do ponownego użycia.

Szkło czy opakowania szklane: jaka jest różnica?

Przyjęcie butelek szklanych w ZSRR odbywało się zgodnie z koncepcją „wartości kaucji”. Kupując w sklepie litrową butelkę lemoniady za 25 kopiejek, klient płacił za lemoniadę tylko 5 kopiejek. Resztę ceny stanowiła wartość kaucji butelki. Zwracając ją do punktu skupu opakowań szklanych, klient odzyskiwał 20 kopiejek.

Ten mechanizm zachęcał ludność do ostrożnego obchodzenia się z opakowaniami szklanymi, ich zbierania i regularnego oddawania do ponownego użycia. Zebrane przez punkty skupu opakowania przechodziły przez linie przemysłowego mycia i były ponownie wykorzystywane. Każda butelka mogła służyć przez kilka lat, przechodząc przez wiele cykli.

Obecnie przyjęcie szkła odbywa się według dwóch schematów:

Przyjęcie szkła do recyklingu. Ten schemat zakłada przetworzenie butelki na stłuczkę szklaną. Następnie stłuczka jest topiona, a z otrzymanej masy wytwarzane są nowe wyroby szklane. Jest to bardziej kosztowny sposób przetwarzania, dlatego kwota wypłacana za każdą oddaną sztukę naczynia będzie niewielka. Jednak oddane opakowania mogą mieć dowolny kształt i stan (butelki wyszczerbione i popękane również podlegają recyklingowi).
Przyjęcie opakowań zwrotnych. W tym przypadku butelka nie jest przetapiana, a jedynie myta z brudu i dezynfekowana. Następnie trafia ponownie na linie rozlewnicze. Główną wadą takiego schematu są trudności logistyczne. Jeśli każdy producent stosuje własny standard naczyń, dostarczanie butelek do ponownego użycia staje się zbyt kosztowne i skomplikowane.

Schemat wykorzystania opakowań zwrotnych, sprzedawanych z kaucją, działa w Finlandii, Danii, Niemczech i Luksemburgu. W tych krajach obowiązują rygorystyczne standardy w zakresie opakowań, znacznie ułatwiające proces zbiórki, sterylizacji i dostarczania butelek producentom.

Latem 2019 roku Dmitrij Miedwiediew polecił trzem zainteresowanym resortom (Ministerstwu Rozwoju Gospodarczego, Ministerstwu Przemysłu i Handlu oraz Ministerstwu Zasobów Naturalnych) opracowanie wariantów wdrożenia handlu z wykorzystaniem opakowań zwrotnych i koncepcji kaucji. Jednak w większości przypadków przyjęcie butelek szklanych odbywa się dziś wyłącznie w celu późniejszego recyklingu.

Wymagania dotyczące przyjmowanych wyrobów szklanych

Aby opakowanie szklane mogło być ponownie użyte po niewielkiej dezynfekcji, musi spełniać dość rygorystyczne wymagania.

5 obowiązkowych głównych warunków:

Brak pęknięć, odprysków i innych wad.
Czystość powierzchni zewnętrznej i wewnętrznej.
Całkowite usunięcie etykiet oraz kleju po nich.
Każda skrzynia zawiera opakowania tylko jednego typu (objętość, rozmiar, kształt, kolor szkła).
Gotowość przedsiębiorstw do nabywania tego typu opakowań do rozlewu produktów. Ten ostatni czynnik jest często kluczowy w kwestii ustalania cen: żaden punkt nie będzie przyjmował szklanych naczyń, których później nie będzie mógł z zyskiem oddać.

Ponadto wyroby dopuszczone do ponownego użytku muszą posiadać oznaczenie „GL70”. Bez tego oznakowania punkty skupu szklanych opakowań odmówią wykupienia butelki od zbierającego. Brak oznakowania oznacza, że naczynie nie jest przystosowane do sterylizacji. Również często nie są przyjmowane butelki o oryginalnym designie: jest gotowy je wykupić tylko producent, a dostawa nie zawsze jest opłacalna.

Rodzaje butelek używanych jako opakowania zwrotne

Stosowanie opakowań zwrotnych przynosi korzyści producentowi: zakup butelki od przedsiębiorstwa skupującego jest kilkakrotnie tańszy niż od wytwórcy. Dlatego wiele zakładów zajmujących się produkcją i rozlewem mleka, mocnego alkoholu, piwa, wina i napojów gazowanych zachęca do organizowania punktów skupu szklanych opakowań.

Zbierane są butelki o pojemności od 0,33 l do 0,75 l. Opakowania dzieli się na kategorie według różnych kryteriów:

Objętość. Są to 0,33 l, 0,5 l, 0,75 l. Inne kategorie są przyjmowane niezwykle rzadko, ponieważ trudno zebrać ich wystarczająco dużą ilość do dostarczenia końcowemu nabywcy.
Przeznaczenie. Naczynia dzieli się na butelki do wina, wódki, piwa oraz po szampanie. Niestandardowe butelki (np. płaskie opakowania po koniaku, whisky) większość punktów skupu nie przyjmuje, ponieważ oddaje się ich znacznie mniej i trudno szybko skompletować partię do wysyłki do fabryki.
Kolor. W punktach skupu naczynia sortuje się na wyroby ze szkła bezbarwnego, zielonego i brązowego. Dwie ostatnie grupy są bardziej poszukiwane: chętnie nabywają je zakłady produkujące piwo. Inne kolory nie są przyjmowane do ponownego użytku.

Pozostałe kategorie szklanych butelek są przyjmowane wyłącznie jako stłuczka szklana lub w ogóle nie są przyjmowane. Przyjmowanie stłuczki szklanej wiąże się z dodatkowymi trudnościami: koniecznością posiadania dodatkowego sprzętu i kosztami przetopu. W połączeniu z niską ceną surowców wtórnych czynniki te sprawiają, że skup stłuczki szklanej jest działalnością o niskiej rentowności.

Słoiki i inne przedmioty szklane

Słoiki szklane używane do konserwowania to poszukiwany rodzaj opakowań zwrotnych. Chętnie kupują je zakłady zajmujące się przetwórstwem produktów rolnych. Ponadto takie naczynia są aktywnie nabywane przez ludność bezpośrednio w punktach zbiórki (szczególnie w sezonie letnich przetworów). Dlatego słoiki są przyjmowane po wyższej cenie.

Najbardziej poszukiwane są następujące kategorie:

3 l. Objętość ta jest przeznaczona do konserwowania soków i kiszonek.
2 l. Również poszukiwane przez ogrodników i w przedsiębiorstwach produkujących konserwy warzywne.
1 l i 0,5 l. Cieszą się popularnością przy produkcji dżemów, konfitur, gulaszu warzywnego, kawioru z cukinii.
0,25 l. Nazywany „majonezowym”, ponieważ dawniej był używany do pakowania tego sosu. Obecnie w słoikach o tej pojemności pakowane są różne sosy i konserwy owocowe.

Inne kategorie słoików szklanych są znacznie mniej poszukiwane. W większości przypadków punkty odmawiają przyjęcia małych słoiczków po paście pomidorowej, adżice, musztardzie, chrzanie (lub przyjmują takie naczynia wyłącznie jako stłuczkę szklaną). Wynika to z dużych trudności w transporcie i problemów z formowaniem partii ze względu na dużą różnorodność standardów.

Normy sanitarne zabraniają ponownego używania słoiczków po żywności dla dzieci. Dlatego takie szklane opakowania pozostaje je tylko wyrzucić (lub znaleźć im zastosowanie w gospodarstwie domowym).

Naczyń medycznych (buteleczek po penicylinie, miksturach, kroplach do oczu, soli fizjologicznej itp.) punkty zbiórki w większości przypadków nie przyjmują. Jednak apteki zajmujące się wytwarzaniem takich postaci leków często potrzebują takich opakowań i chętnie przyjmą buteleczki i słoiczki przeznaczenia farmaceutycznego.

Specyfika przetwarzania butelek plastikowych

Butelki plastikowe również są przyjmowane do recyklingu. Jednak w ich wykorzystaniu istnieje pewna specyfika:

Plastik nie wytrzyma większości środków radykalnej dezynfekcji. Pod wpływem temperatury odkształca się, a pod wpływem promieniowania mętnieje i staje się kruchy. Dlatego butelek z polimerów nie używa się jako opakowań zwrotnych, a jedynie poddaje się je recyklingowi.
Transport plastikowych surowców wtórnych jest znacznie utrudniony. Każda butelka zajmuje dużo miejsca, zawierając przy tym bardzo małą ilość materiału. Dlatego przed oddaniem takie butelki należy dokładnie spłaszczyć.
Istnieje wiele rodzajów plastiku, a proces przetwarzania każdego z nich jest specyficzny. Dlatego zebrane surowce wtórne muszą być starannie posortowane według grup.

Określenie przydatności plastiku do recyklingu oraz materiału, z którego wykonana jest butelka, ułatwia oznaczenie w postaci cyfry umieszczonej w trójkącie ze strzałek. Znaki „1”, „2”, „4”, „5”, „6” oznaczają, że plastik można poddać recyklingowi, ale najczęściej przyjmowane są tylko dwie pierwsze kategorie. Znak „3” i „7” oznacza, że taki plastik w naszym kraju nie jest przetwarzany.

Często nakrętka jest wykonana z innego materiału, dlatego nakrętki i butelki oddawane są do recyklingu osobno. Zdarza się również, że do ponownego użycia przyjmowane są właśnie nakrętki, a nie butelki.

Wymagania dotyczące przyjmowanych do utylizacji plastikowych butelek

Aby plastikowe butelki zostały przyjęte w punkcie zbiórki surowców wtórnych, należy je starannie przygotować do oddania. Oto algorytm takiego przygotowania:

Dokładnie umyć butelkę z zawartości i wszelkich zanieczyszczeń.
Zdjąć nakrętkę i pierścień zabezpieczający.
Całkowicie usunąć z butelki etykietę i ślady kleju.
Posortować butelki i nakrętki według materiału.
Zgnieść butelkę, aby w środku pozostało jak najmniej powietrza.

Tak staranne przygotowanie wymaga dużego nakładu czasu i pracy. W połączeniu z niską ceną butelki, zbieranie plastikowych surowców jest, niestety, często zajęciem o minimalnej rentowności. Na szczęście w dużych miastach sytuacja ta stopniowo się poprawia dzięki wsparciu ze strony państwa, biznesu i organizacji non-profit.

Dlaczego należy zbierać szkło i plastik?

Zbieranie i ponowne wykorzystanie szkła pozwala oszczędzać zasoby naturalne: piasek, sodę i inne składniki materialne zużywane do produkcji szkła butelkowego. Ponadto topienie szkła to proces wymagający dużych nakładów energii (w naszym kraju rolę tę pełni gaz ziemny). Produkcja plastiku również zużywa cenne rodzaje surowców węglowodorowych: ropę naftową, gaz ziemny, węgiel kamienny.

Wszystkie wymienione rodzaje surowców należą do kategorii zasobów nieodnawialnych, dlatego ponowne wykorzystanie szkła jest gwarancją bezpieczeństwa surowcowego w przyszłości. Uwaga na recykling jest nierozerwalnie związana z rozwojem myślenia ekologicznego.

Nie bez znaczenia jest również aspekt ekonomiczny. Koszty wytworzenia nowej butelki są 2–3 razy wyższe niż koszty recyklingu i 5–10 razy wyższe niż koszty wykorzystania opakowań zwrotnych. Szerokie wdrożenie procesów recyklingu może poprawić kondycję gospodarki i stworzyć nowe miejsca pracy.

Na razie wskaźnik recyklingu i ponownego wykorzystania szkła w naszym kraju jest zatrważająco niski. Według danych FEVE (Europejskiej Federacji Szkła Opakowaniowego) w 2013 roku w Rosji poddano recyklingowi zaledwie 13% szkła, które trafiło do sprzedaży. A w Danii, Szwecji i Luksemburgu recyklingowi poddaje się co najmniej 95% butelek i słoików sprzedawanych w sklepach!

Pomimo przejściowych trudności, recykling stłuczki szklanej i plastikowych butelek, a także wykorzystanie opakowań zwrotnych, to trendy, bez których nie można sobie wyobrazić współczesnej gospodarki. Dziś każdy może pomóc planecie, stając się przy tym bogatszym nie tylko duchowo, ale i materialnie. Warto się postarać, prawda?