Produkty trzeba było wyrzucić – mąż nie wiedział, że nie można przechowywać jedzenia w aluminiowych naczyniach

Jak w wielu dużych rodzinach, w moim domu jest mnóstwo starych naczyń, które od kilkudziesięciu lat są używane do przygotowywania i przechowywania żywności. Wcześniej nie zastanawiałam się, dlaczego w naczyniach aluminiowych nie można przechowywać jedzenia, chociaż ostrzegały mnie o tym mama i babcia. Wszystkie pokolenia naszej rodziny używały aluminiowego garnka do gotowania mleka, ale nigdy nie zostawiały go w nim na noc. A mąż kiedyś z niewiedzy zostawił w nim kwaśny barszcz – niestety, trzeba go było wylać. Teraz opowiem, dlaczego.

Właściwości aluminium

Po przerobieniu szkolnego kursu chemii nieorganicznej nietrudno zrozumieć, w jaki sposób zalecenia, aby nie przechowywać w garnkach aluminiowych gotowych potraw, wiążą się ze zdolnością materiału do wchodzenia w reakcje chemiczne z różnymi substancjami.

Aluminium pozostaje stabilne tylko w środowisku obojętnym, a przy zmianie kwasowości wchodzi w reakcję chemiczną:

• w roztworze alkalicznym – z utworzeniem glinianów;
• w roztworze kwasowym – z utworzeniem soli aluminium.

Przy dłuższym przebywaniu roztworu kwasowego lub alkalicznego w naczyniu aluminiowym rozpuszcza się ochronna warstwa tlenkowa – przez to metal wchodzi w reakcję z cieczą i przechodzi do roztworu.

Aluminium może dostać się do żywności także w przypadku mechanicznego uszkodzenia powierzchni, na przykład podczas intensywnego mieszania potrawy metalową łyżką. Przedostanie się aluminium do jedzenia może zmienić jego walory smakowe, a spożywanie takiej żywności może niekorzystnie wpłynąć na zdrowie.

Używanie w gospodarstwie domowym aluminiowych widelców i łyżek nie jest zalecane, ale gotowanie w garnkach i patelniach z tego materiału jest dopuszczalne.

Zalecenia dotyczące przygotowywania jedzenia w naczyniach aluminiowych

Bez obaw można gotować w garnkach i innych aluminiowych naczyniach z ochronną powłoką nieprzywierającą. Metal jest chroniony przed kontaktem z żywnością wytrzymałą warstwą kompozytową lub inną i nie wchodzi w chemiczne interakcje z produktami. Takich naczyń można używać również do przechowywania gotowych potraw.

Jeśli na wewnętrznej powierzchni nie ma warstwy ochronnej, w takim naczyniu nie wolno przechowywać gotowego jedzenia.

Używam swoich garnków i patelni do przygotowywania potraw, przestrzegając następujących zasad:

• nie gotuję w nich bardzo kwaśnych produktów, na przykład kwaśnego barszczu z kapusty kiszonej, kisielu żurawinowego lub napoju z żurawiny;
• do mieszania używam drewnianej łyżki lub plastikowej łopatki;
• gotową potrawę od razu wykładam na talerze albo przekładam do szklanego lub plastikowego pojemnika do przechowywania.

Po uwolnieniu od jedzenia naczynia należy natychmiast umyć. Aby nie uszkodzić metalowej powierzchni, używam tylko miękkich gąbek piankowych i zwykłego środka do mycia. Uzyskanie takiego samego blasku z aluminiowych garnków, jak z naczyń ze stali nierdzewnej, jest niemożliwe, a specjalne środki do nabłyszczania mogą wejść w reakcję chemiczną i uszkodzić powierzchnię.

Zalety i wady aluminium

Naczynia kuchenne z aluminium mają swoje plusy i minusy, które znając, można prawidłowo używać ich w swojej kuchni.

Główne zalety:

• lekkość – patelnie ważą znacznie mniej niż żeliwne odpowiedniki;
• szybkie nagrzewanie i stygnięcie;
• stosunkowo niska cena.

Wady:

• metal może wejść w reakcję z zawartością garnka lub patelni;
• ze względu na wysoką przewodność cieplną potrawa może się przypalić;
• nie można osiągnąć lustrzanego połysku powierzchni, przy nieprawidłowym użytkowaniu mogą pojawić się plamy.

Nadal używam aluminiowych naczyń odziedziczonych po starszych pokoleniach, ale staram się zachować środki ostrożności i nigdy nie zostawiam gotowych potraw w naczyniach, w których były przygotowywane.

Kateryna Ozerowa