O czym świadczy kolor wkrętów — to ważne, aby wiedzieć, żeby nie wydawać pieniędzy na próżno

Osoba, która nie zna wszystkich niuansów budownictwa, przy zakupie wkrętów zwraca uwagę tylko na ich rozmiar i skok gwintu; kolor elementów złącznych wydaje się takiej osobie wyłącznie parametrem dekoracyjnym. Dziś wyjaśnimy, czym tak naprawdę różnią się wkręty żółte, białe i czarne, bo przecież nie bez powodu mają one właśnie takie zabarwienie.

Białe wkręty

Zazwyczaj wkręty wykonuje się ze stali twardych gatunków. Początkowo mają one jasnoszary kolor; tak już przyjęto, że w tym przypadku nazywa się go białym.

Do produkcji najtańszych elementów złącznych używa się stali nierdzewnej. Ma ona szereg zalet:

• nie rdzewieje (wysoka – ponad 10,5% – zawartość chromu czyni ją odporną na korozję);
• ma długi okres użytkowania – liczony w dziesięcioleciach;
• jest wystarczająco wytrzymała, zdolna do przenoszenia dużych obciążeń.

Zwykłe wkręty ze stali nierdzewnej stosuje się do prac wewnątrz pomieszczeń, jeśli wilgotność powietrza nie przekracza 65%. Ze względu na niezbyt atrakcyjny wygląd często ukrywa się je pod tynkiem i innymi materiałami wykończeniowymi.

Kolejna odmiana białych wkrętów to wkręty ocynkowane. Wykonuje się je ze stali węglowej, dlatego mają one podwyższoną wytrzymałość. Jednak ze względu na obecność węgla w stopie żelaza takie elementy złączne szybko rdzewieją. Aby korozja nie „zjadła” metalu, nakłada się na nie galwanicznie warstwę cynku. Dodatkową zaletą cynkowania jest to, że nadaje ono metalowi szlachetny srebrzysty odcień.

Uważa się, że wkręty ocynkowane można stosować zarówno wewnątrz pomieszczeń, jak i na zewnątrz, ale doświadczeni fachowcy nie radzą łączyć nimi elementów, które w przyszłości będą narażone na częste i długotrwałe działanie wilgoci.

Żółte wkręty

W sprzedaży dostępne są żółte wkręty dwóch rodzajów, a najczęściej taki odcień mają ocynkowane elementy złączne. Być może zdziwił się Pan, ponieważ kilka wierszy wyżej napisano, że warstwa cynku nałożona na metal daje ostatecznie srebrzysty kolor. Jednak chemia to niełatwa nauka i czasami pozwala czynić cuda. Wystarczy poddać srebrzyste wkręty obróbce w specjalnym roztworze pasywującym, aby utworzyła się na nich żółta warstwa konwersyjna o grubości około 0,5 μm. W skład wspomnianego roztworu wchodzą sole kwasu chromowego, dlatego taki proces chemicznego „barwienia” metalu nazywa się pasywacją chromianową.

Pasywację przeprowadza się nie tylko i nie tyle dla uzyskania efektu dekoracyjnego, ile w celu zwiększenia odporności antykorozyjnej. Zresztą ładny kolor sprawił, że żółte wkręty są używane głównie przy pracach wykończeniowych, na przykład do mocowania zawiasów drzwiowych i innych widocznych gołym okiem elementów.

Droższe elementy złączne wykonane są z mosiądzu (stopu miedzi, który zawiera również żelazo, nikiel, ołów, mangan, cynk). W porównaniu ze swoimi stalowymi odpowiednikami zyskują one na kilku parametrach:

• mają zwiększoną odporność na zużycie;
• nie ulegają korozji nawet przy braku powłok ochronnych;
• mają właściwości niemagnetyczne;
• pozostają niezawodne nawet przy długotrwałym działaniu niskiej temperatury.

Ocynkowane i mosiężne żółte wkręty samogwintujące łatwo rozróżnić – pierwsze mają jaśniejszą, błyszczącą, niekiedy nawet tęczową barwę, podczas gdy drugie wyglądają mniej atrakcyjnie.

Czarne wkręty samogwintujące

Czarne wkręty samogwintujące należą do najpopularniejszych. Wykonuje się je ze stali węglowej, a ciemną warstwę na powierzchni uzyskuje się na różne sposoby.

Czarne cynkowanie

Pierwszy sposób to tak zwane czarne cynkowanie. Jest to odmiana chromianowania. Grubość warstwy chromu może wynosić od 0,25 do 1 mikrometra, zapewniając odpowiednio różny stopień ochrony przed korozją.

Kupując czarne wkręty samogwintujące, lepiej wybierać te, które zostały poddane olejowaniu – ich odporność na rdzę jest znacznie wyższa. W każdym razie łączniki pokryte warstwą czarnego cynku nie są przeznaczone do użytku w warunkach dużej wilgotności ani w agresywnym środowisku chemicznym.

Oksydowanie

Drugi sposób to oksydowanie. Warstwa tlenkowa utworzona na powierzchni metalu ma chronić go przed korozją, ale radzi sobie z tym zadaniem dostatecznie. Niemniej jej właściwości antykorozyjne są nieco lepsze niż w przypadku czarnej powłoki chromowej.

Oksydowane wkręty samogwintujące można stosować wyłącznie w pomieszczeniach o niskiej wilgotności.

Do zastosowania w trudniejszych warunkach łączniki poddaje się dodatkowej obróbce:

• olejowaniu;
• hydrofobizacji.

W efekcie na powierzchni powstaje powłoka, która odpycha cząsteczki wody. Najczęściej oksydowane łączniki kupuje się, gdy konieczne jest pomalowanie ich na określony kolor.

Fosforanowanie

Trzeci sposób to fosforanowanie. Warstwa o grubości 2–15 mikrometrów, powstająca na metalu w wyniku tego procesu, ma najniższe walory dekoracyjne, ale za to zapewnia dobre właściwości ochronne. Warstwa ta składa się z fosforanów żelaza, a do jej nanoszenia używa się proszku zwanego solą Mazhef (mieszaniny manganu, żelaza i fosforu). Powłoka fosforanowa wiąże się z powierzchnią metalu na poziomie molekularnym, przez co jest praktycznie niemożliwa do uszkodzenia mechanicznego. Ponadto farba doskonale na nią przylega.

Takie elementy złączne nadają się do łączenia materiałów przy podwyższonej wilgotności.

Jeśli wiadomo, że działanie wilgoci będzie długotrwałe, należy wybierać fosforanowane wkręty samogwintujące poddane obróbce substancjami hydrofobowymi.

Uwaga: istnieją również czarne wkręty samogwintujące, których kolor jest wynikiem prostego malowania, a nie obróbki antykorozyjnej. Proszę zapytać sprzedawcę, z jakiego metalu są wykonane i jakie mają właściwości.

Teraz z pewnością będzie Pan mógł kupić właśnie te wkręty samogwintujące, które najlepiej nadadzą się do Pańskiego zamierzonego zadania. Proszę wybierać łączniki prawidłowo, ponieważ od nich zależy niezawodność, trwałość, a często i bezpieczeństwo konstrukcji.