Architekt wyjaśnił, po co okno między toaletą a kuchnią: to był warunek przetrwania

Okno między toaletą a kuchnią to najbardziej tajemnicza część starej architektury. Mieszkańcy „chruszczówek” i DOS-ów wciąż zastanawiają się, komu i po co było to potrzebne. Natomiast specjaliści mają bardzo proste wyjaśnienie.

Po co okno między łazienką a kuchnią — ludowe wersje

Próbując jakoś wytłumaczyć sobie obecność takiego okna w mieszkaniu, ludzie wymyślali różne wersje. Oto najpopularniejsze z nich:

Wybuch gazu

Obecność okna między kuchnią a łazienką lub połączoną toaletą z łazienką tłumaczy się na różne sposoby. Większość obywateli skłonna jest uznać za prawdziwą wersję związaną z wybuchem gazu — podobno fala uderzeniowa wybije ramę, a ściana pozostanie nienaruszona. Gdyby jednak taka sztuczka rzeczywiście mogła uchronić dom przed zniszczeniem, to okno do dziś pozostałoby częścią projektów architektonicznych. Obserwujemy natomiast odwrotną sytuację — w żadnym z nowych budynków go nie znajdziemy. Co więcej, zaczęto robić takie otwory okienne już za czasów cara Mikołaja II, choć powszechna gazyfikacja wielopiętrowych budynków mieszkalnych rozpoczęła się dopiero w latach 60. ubiegłego wieku.

Awaryjny dostęp do pomieszczenia

Kolejna popularna wersja — jeśli osoba znajdująca się w łazience lub toalecie nagle poczuje się źle, przez okno można dostać się do zamkniętego pomieszczenia i udzielić jej pomocy. Jednak tutaj jest jeszcze więcej niespójności:

• Po pierwsze, okno jest umieszczone zbyt wysoko, aby wygodnie przez nie wejść do łazienki. O ile od strony kuchni można jeszcze postawić drabinę lub przysunąć do ściany stół, to w łazience trzeba po prostu skakać w dół, ryzykując przy tym zranienie siebie lub osoby już znajdującej się w łazience.
• Po drugie, nie otwiera się, więc na zdjęcie ramy trzeba poświęcić dodatkowy czas. Ponadto nie każdy ma wystarczające umiejętności i siłę fizyczną, aby wykonać taki trik. Wybicie szyby również nie wchodzi w grę, ponieważ odłamki rozlecą się i mogą zranić zarówno osobę znajdującą się w łazience, jak i tę, która próbuje się tam dostać. O wiele prościej jest zamontować na drzwiach urządzenie zamykające, które w razie potrzeby można otworzyć z zewnątrz.

Odpowiedź eksperta

Jak mówią architekci, pojawienie się okna w ścianie między łazienką a kuchnią ma dwie przyczyny. Co więcej, nie są one ze sobą powiązane i są znacznie „rozsunięte” w czasie.

Uproszczenie codziennego życia

Wielopiętrowe budynki nie zawsze były wyposażone w te udogodnienia domowe, które dziś uważamy za oczywiste. Nie było bieżącej wody – po wodę trzeba było chodzić do studni lub pompy, nie było toalety – miejsce wspólnego użytku znajdowało się gdzieś na podwórku, nie było gazu – jedzenie gotowano na prymusie. Nie było też elektryczności. Aby choć trochę oświetlić ciemne pomieszczenie, trzeba było zapalić świecę lub lampę naftową.

Jedynym ciemnym pomieszczeniem w mieszkaniu, do którego nie docierało światło słoneczne, pozostawała łazienka – aby się umyć, ludzie zmuszeni byli używać świec lub lampek naftowych nawet w ciągu dnia. Pojawiał się jednak kolejny problem – brak odpowiedniej wentylacji. Łazienka szybko wypełniała się sadzą i dymem, co mogło prowadzić u człowieka do problemów z oddychaniem i funkcjonowaniem układu sercowo-naczyniowego.

Wielu zgonom można było uniknąć, wprowadzając w łazience naturalne oświetlenie. Właśnie dlatego w czasach carskich w ścianach między toaletą a kuchnią projektowano małe okno. Promieni słonecznych docierało przez nie niewiele, ale było ich wystarczająco, aby człowiek mógł orientować się w otaczającej go przestrzeni.

Walka z gruźlicą

W połowie ubiegłego wieku problem z oświetleniem wciąż się utrzymywał – często zdarzały się przerwy w dostawie energii elektrycznej. Ponadto po wojnie wybuchła epidemia gruźlicy, a rząd podejmował wszelkie możliwe środki, aby ją powstrzymać. Dlatego pojawiły się normy budowlane nakazujące obecność okien w łazienkach lub połączonych toaletach – w ten sposób światło słoneczne mogło docierać do pomieszczeń o podwyższonej wilgotności i obniżonej temperaturze, dezynfekując powietrze i zabijając prątki Kocha (mykobakterię wywołującą gruźlicę).

Nawet jeśli coś z przeszłości wydaje się głupie, niepoważne i bezużyteczne, bądźcie pewni, że ma historię, która całkowicie zmieni wasze podejście do tego przedmiotu. Dokładnie tak samo stało się z oknem między toaletą a kuchnią – w swoim czasie to proste rozwiązanie architektoniczne pomogło uratować miliony istnień ludzkich.