Co to jest konwekcja i do czego służy w elektrycznym piekarniku?

Obecnie praktycznie wszystkie piekarniki posiadają dodatkowe funkcje. Jednak za najbardziej przydatną i często używaną uważa się konwekcję wymuszoną – w piekarniku jest ona oznaczona ikonką z wentylatorem. Dzięki niej na zawsze zapomnisz o przypalaniu potraw. Konwekcja pozwala wykorzystać 80% przestrzeni piekarnika. Puszyste wypieki? Proszę bardzo. Zapieczona cała gęś? Bez problemu. Suszone zioła, jagody? Zostanie zrobione.

Konwekcja w piekarniku – co to jest?

Konwekcją w piekarniku nazywa się dodatkową funkcję, odpowiedzialną za ulepszoną wymianę ciepła. W starszych modelach piekarników ogrzewanie odbywało się wyłącznie od dołu, co powodowało wiele problemów: przypalanie, słabe wyrastanie wypieków, surowy środek, twarde brzegi. Gospodynie domowe musiały „tańczyć z tamburynem”, aby uzyskać piękne i smaczne danie.

Konwekcja w piekarniku sprzyja równomiernemu nagrzewaniu produktów wewnątrz szafki. Naciśnięcie przycisku uruchamia wentylator, który przemieszcza gorące powietrze. W rezultacie temperatura w piekarniku staje się wszędzie taka sama. Nawet jeśli wypełnisz całą przestrzeń potrawami, nagrzeją się one równomiernie od dołu, góry i z boków.

Jaka bywa konwekcja?

Istnieją dwa główne typy konwekcji – naturalna (obecna we wszystkich piekarnikach) i wymuszona (ulepszona, aktywowana przyciskiem).

• Konwekcja naturalna w piekarnikach gazowych i prymitywnych elektrycznych wynika z praw fizyki: ciepłe powietrze unosi się do góry, a zimne opada w dół. Taka wymiana ciepła jest dość powolna, a zakłócić ją bardzo łatwo. Na przykład, jeśli drzwiczki piekarnika nie domykają się szczelnie, są często otwierane, używa się szerokich blach lub piecze jednocześnie dużą ilość potraw, cyrkulacja gorących strumieni zostaje zaburzona. Efektem są przypalone, niedopieczone potrawy, opadnięty biszkopt, twarda, nieapetyczna skórka.
• Konwekcja naturalna w nowoczesnych kuchenkach elektrycznych. Tutaj sytuacja wygląda nieco lepiej. Zazwyczaj w nowych kuchenkach wykorzystuje się jednocześnie kilka elementów grzewczych umieszczonych na obwodzie szafki. Przy użyciu dolnego i górnego ogrzewania gorące powietrze przemieszcza się aktywniej. Potrawom nie są już tak straszne otwieranie drzwiczek czy inne negatywne czynniki. Nie można jednak tego porównać z funkcją specjalną.

Konwekcja wymuszona

Wymuszoną nazywa się konwekcję, która jest spowodowana działaniem sił zewnętrznych. W piekarniku taką siłą staje się wentylator. Występuje on w kilku rodzajach:

• Zwykły. Przemieszcza powietrze poprzez prosty nawiew.
• Wentylator z obwodem grzewczym. Nie tylko nawiewa, ale także ogrzewa piekarnik, co zwiększa jego efektywność.
• Wzmocniony wentylator. Wytwarza silniejszy strumień gorącego powietrza, dzięki czemu potrawy pieką się szybciej i lepiej.
• Podwójny wentylator. Dla wzmocnienia konwekcji w piekarniku czasami montuje się dwa wentylatory. Są one umieszczone jeden nad drugim i nawiewają na każdą półkę osobno. Jest to bardzo wygodne przy pieczeniu kilku potraw jednocześnie.
• Mokra konwekcja. Stosunkowo nowa technologia. Oprócz wentylatora, w piekarniku pracuje generator pary, który odparowuje wodę ze specjalnej komory. Wentylator rozprowadza wilgotne powietrze po komorze, dzięki czemu potrawy zachowują soczystość i nie wysychają. Dania są raczej gotowane na parze, duszone, niż pieczone. Mokra konwekcja pozwala zachować maksimum wartości odżywczych w produktach. W niektórych modelach piekarników poziom wilgotności można regulować.
• Konwekcja z grillem. Funkcja aktywuje jednocześnie pracę wentylatora i grilla. Taka kombinacja pozwala skupić ciepło wokół przygotowywanych potraw. Danie jest soczyste, z apetyczną skórką. Zalecane do gotowania dużych kawałków mięsa, całych warzyw, ryb.

Konwekcja w kuchenkach gazowych i elektrycznych

Obecnie prawie każda nowoczesna kuchenka elektryczna jest wyposażona w tryb konwekcji. Modele różnią się tylko rodzajem wentylatora. Może być on zwykły lub z „dodatkami” – wzmocniony, podwójny, z generatorem pary itd.

W przypadku kuchenek gazowych sytuacja jest inna. Funkcja nawiewu występuje tylko w drogich modelach. Wynika to z konieczności zainstalowania dodatkowego zabezpieczenia. Jeśli wentylator zdmuchnie płomień, nastąpi wyciek gazu. Dlatego producenci wraz z wentylatorem wyposażają kuchenki gazowe w system kontroli gazu i wyłączenie awaryjne. W przypadku zgaśnięcia ognia dopływ gazu jest blokowany.

Zalety

Konwekcja w piekarniku to jedna z najbardziej przydatnych funkcji dodatkowych. Jej zalety są oczywiste:

• maksymalnie szybkie nagrzewanie piekarnika;
• przyspieszenie procesu gotowania;
• wysokiej jakości pieczenie nawet grubych kawałków mięsa i ryb;
• maksymalne wyrastanie ciasta;
• osuszenie nadmiaru soku wydzielanego przez potrawę;
• tworzenie rumianej skórki ze wszystkich stron;
• równomierne pieczenie;
• zachowanie soczystości;
• gotowanie z minimalną ilością tłuszczu i oleju;
• możliwość maksymalnego wykorzystania przestrzeni piekarnika;
• używanie konwekcji do suszenia ziół, grzanek, owoców;
• wysokiej jakości sterylizacja pojemników do konserwacji;
• rozmrażanie produktów;
• podgrzewanie talerzy do podawania potraw.

Dzięki funkcji wymuszonej konwekcji poszerza się zakres potraw, które można przygotować w domu. Są to dania mięsne, biszkopty, bezy, pizza i wiele innych. Co ważne, gospodyni nie musi wkładać specjalnego wysiłku: często obracać produkty, podstawiać miskę z wodą, wkładać cegłę ani stosować innych sprytnych, ludowych metod.

Wady

Wad wymuszonej konwekcji w piekarniku nie jest zbyt wiele, a wszystkie są względne.

Są tylko dwie wady:

• pracujący wentylator zużywa energię elektryczną;
• cena piekarnika z konwekcją jest wyższa niż zwykłego.

Średnio za funkcję wymuszonej konwekcji w piekarniku elektrycznym trzeba dopłacić 80 zł. Biorąc jednak pod uwagę, że urządzenie będzie służyć przez wiele lat, a konwekcja dodatkowo zastąpi suszarkę elektryczną, tej kwoty nie można nazwać dużą.

Jak używać?

Jak prawidłowo korzystać z konwekcji w piekarniku, opisano w instrukcji dołączonej do urządzenia. Wspomnimy tylko o 3 ogólnych zasadach:

1. Aby skorzystać z funkcji, nie trzeba nagrzewać piekarnika.
2. Wentylator można włączać i wyłączać na różnych etapach gotowania.
3. Nawiew można łączyć z innymi trybami: grillem, ogrzewaniem górnym, ogrzewaniem dolnym.

Różne kombinacje pozwalają przygotować bardzo smaczne, idealne potrawy:

• Nawiew z dolnym ogrzewaniem – pieczenie pizzy, otwartych i cienkich pierogów, domowego chleba.
• Nawiew z górnym ogrzewaniem – przygotowywanie zapiekanek, dań warzywnych, mięs.
• Nawiew z kombinowanym ogrzewaniem. Tryb wielofunkcyjny. W temperaturze 170–190 stopni piecze się puszyste ciasta, wypieki z ciasta drożdżowego. W temperaturze 200 stopni i wyższej przygotowuje się duże kawałki mięsa, ciasteczka, pierniki, wypieki z ciasta francuskiego.
• Nawiew z grillem i górnym ogrzewaniem – pieczenie całych tusz i dużych kawałków mięsa, takich jak udziec barani.
• Nawiew z minimalnym ogrzewaniem (do 60 stopni) – suszenie jagód, orzechów, grzybów, ziół, a także rozmrażanie produktów, przygotowywanie naczyń do podawania potraw.
• Nawiew z parą – gotowanie zdrowych, dietetycznych dań z ryb, mięsa i warzyw, sterylizacja słoików, a także pieczenie drożdżówek.

Z reguły przy użyciu konwekcji nie wprowadza się poprawek do przepisu. Czas przygotowania nie zmienia się znacząco, podobnie jak temperatura. Można korzystać ze starej książki kucharskiej, ale gotować z komfortem i umiejętnościami profesjonalnego kucharza.

Bez wątpienia konwekcja to przydatna funkcja w piekarniku. Dzięki niej potrawy są smaczne, piękne, rumiane ze wszystkich stron. Tryb docenią wszystkie gospodynie bez wyjątku – zarówno te, które regularnie pieką ciasta, jak i miłośniczki rumianego, soczystego mięsa, a także zwolenniczki zdrowego odżywiania.