Jak wybrać dobry filtr do oczyszczania wody w mieszkaniu?

Filtracja końcowa jest potrzebna, aby woda wypływająca z kranów domowych była rzeczywiście bezpieczna zarówno dla zdrowia ludzi, jak i dla wszystkich urządzeń domowych. Oznacza to, że w każdym mieszkaniu niezbędny jest dodatkowy system oczyszczania. Jakie są filtry do wody pod zlew, na kran, jakie są ich zalety i wady? Jak je prawidłowo wybierać?

Czynniki decydujące

Różne filtry oczyszczają wodę z różnych zanieczyszczeń: pierwiastków chemicznych (chloru, wapnia, metali), bakterii, dużych cząsteczek… Dlatego pierwszą rzeczą, która powinna być czynnikiem decydującym przy wyborze filtra do konkretnego mieszkania, jest określenie składu wody z danego kranu. Nie wiedząc, co trzeba usunąć, można wybrać nieodpowiedni model, który nie sprawi, że woda będzie naprawdę bezpieczna i zdrowa.

Aby poznać dokładny skład, należy oddać próbki wody z kranu do służby sanitarno-epidemiologicznej do analizy. Im gorsza okaże się jej jakość, tym mocniejsze i droższe urządzenie trzeba będzie kupić.

Jeśli nie ma możliwości wykonania takiego badania, należy przeprowadzić w domu analizę organoleptyczną, aby mieć przynajmniej przybliżone pojęcie o składzie swojej wody. Na przykład, osadzanie się kamienia w czajniku i białych smug na naczyniach po myciu świadczy o wysokiej twardości wody: zawiera ona dużą ilość soli. Cierpki metaliczny posmak wskazuje na nadmiar żelaza, gnilny – na obecność siarkowodoru. Szarzejące po praniu ubrania – oznaka wysokiej zawartości w wodzie manganu i metali ciężkich.

Na co jeszcze zwrócić uwagę przy wyborze?

• Liczba mieszkańców mieszkania. Ten czynnik wpływa na wybór wydajności filtra. Im większa rodzina, tym większą objętość wody zużywa ona dziennie, miesięcznie, rocznie.
• Jak czysta i bezpieczna powinna być filtrowana woda? Jest to szczególnie ważne, na przykład, w rodzinach z dziećmi, a także dla osób z chorobami nerek, wątroby, pęcherzyka żółciowego, żołądka, jelit.
• Ile wolnego miejsca jest pod zlewem lub nad nim? Nowoczesne modeli systemów filtrujących mogą różnić się zarówno dużymi gabarytami, jak i przeciwnie, kompaktowością.
• Jak prosty jest system w utrzymaniu, czy istnieje możliwość okresowego wzywania specjalisty do wykonania niezbędnych prac, jeśli samodzielna obsługa nie jest przewidziana?
• Jakie są dopuszczalne nakłady finansowe na taki zakup?

Na podstawie tych czynników należy dobierać urządzenie filtrujące.

Filtry wstępne

Przede wszystkim należy pamiętać, że woda w mieszkaniu jest używana nie tylko do picia czy przygotowywania posiłków. Pranie, mycie naczyń, podłóg oraz czynności higieniczne nie wymagają idealnego składu wody — wystarczy minimalne oczyszczenie, aby przedłużyć żywotność urządzeń gospodarstwa domowego i armatury. Ważne jest, aby do pralki lub gazowego podgrzewacza wody nie dostały się duże cząstki, które mogłyby spowodować uszkodzenia.

W tym przypadku sprawdzi się przepływowy filtr główny do wody. Jest to filtr wstępnego, zgrubnego oczyszczania, czyli przedfiltr. Wcina się w główną linię wodociągową (gorącą lub zimną) i wykonuje „zgrubne” oczyszczanie – usuwając duże, stałe zanieczyszczenia organiczne i rdzę – metodami mechanicznymi. Oznacza to, że zatrzymuje je za pomocą siatek, polimerowych dysków lub wymiennych wkładów. W przypadku linii gorącej konieczne są specjalne, termoodporne przedfiltry.

Przedfiltr odciąża również główne filtry, wydłużając ich żywotność. Jest bardzo przydatny w domach, do których woda z głównego wodociągu dostarczana jest z dużą ilością stałych zanieczyszczeń.

Przy zakupie filtra głównego należy dokładnie znać średnicę rur oraz temperaturę wody, która będzie przez niego przepływać. Taki system jest trwały i nie wymaga częstej wymiany. Jednak montaż i wymiana filtra głównego najczęściej nie obędzie się bez wezwania specjalisty.

Filtry niestacjonarne

Gdy chodzi o wodę pitną, jej jakość podlega znacznie wyższym wymaganiom. Dlatego filtry przeznaczone do jej oczyszczania muszą zapewniać głębsze oczyszczanie.

Najbardziej ekonomiczną opcją jest filtr dzbankowy. W porównaniu z innymi systemami jest on stosunkowo niedrogi, podobnie jak wymienne wkłady. Jest bardzo prosty w użyciu i zajmuje niewiele miejsca. Jednak takie urządzenie ma dość niską wydajność, przez co nie nadaje się dla rodzin składających się z 3 lub więcej osób. Co więcej, jakość oczyszczania zależy od konstrukcji samego wkładu. Wkład może zawierać różną liczbę warstw filtrujących, które usuwają różne substancje: związki organiczne, stałe zawiesiny, metale ciężkie, bakterie. Dokładniej można to przeczytać na opakowaniu konkretnego wkładu. Należy wybierać te, które zapewniają oczyszczanie według potrzebnych parametrów: uniwersalne (na bazie węgla), zmniejszające twardość (z żywicami jonowymiennymi), wzbogacające (z fluorem), usuwające żelazo, dezynfekujące.

Kolejną wadą dzbanków jest konieczność częstej wymiany wkładów.

Innym rodzajem filtrów niestacjonarnych są filtry przenośne. Są one hermetyczne i wygodne w podróży, na łonie natury, w domku letniskowym.

Dla dużych rodzin można stosować dyspensery – pod względem działania są one identyczne z dzbankami, ale mają większy zbiornik i osobny kran do nalewania. Ponadto wkłady w tych urządzeniach mają zazwyczaj większą żywotność.

Jeśli woda w Państwa kranie jest bardzo złej jakości, lepiej zaopatrzyć się w mocniejszy sprzęt filtrujący. Będzie on oczywiście droższy, ale pomoże uniknąć spożywania mnóstwa szkodliwych substancji.

Filtry nasadkowe

Tego rodzaju urządzenia należą do filtrów przepływowych. Łatwo mocuje się je na baterii. Filtry te oczyszczają wodę z drobnych cząstek, rdzy i chloru. Wkład w filtrze nakładkowym należy wymieniać dość często – co 1–3 miesiące. Głównym elementem sorpcyjnym w nich jest węgiel aktywny.

Wydajność filtrów nakładkowych jest wyższa niż dzbanków. Są one również niedrogie, a ich montaż i demontaż są proste. Jednak nakładkę trzeba zakładać za każdym razem, aby uzyskać wodę pitną, i zdejmować, jeśli woda jest potrzebna do innych celów, co nie jest zbyt wygodne. Ponadto silny strumień w kranie może obniżyć jakość filtracji, a niska wylewka z taką nakładką jest wyjątkowo niepraktyczna.

Urządzenia stołowe

W zasadzie to ta sama nakładka, tylko nieco oddalona od baterii. Urządzenie należy umieścić w pobliżu zlewu, co wymaga dodatkowej przestrzeni, co nie zawsze jest możliwe. Filtr taki łączy się z baterią za pomocą cienkiego węża i ma własny kranik do podawania oczyszczonej wody.

Instalacja i eksploatacja filtrów stołowych jest prosta, a wydajność jeszcze wyższa niż nakładek. Jednak wkłady w takich urządzeniach również wymienia się często, co 2–4 miesiące, a ich cena jest wyższa niż w poprzednich modelach.

Filtry pod zlew

Są to dość duże stacjonarne filtry domowe, najczęściej wielostopniowe. Obecnie uważane są za najskuteczniejsze, pozwalają zmiękczać twardą wodę, oczyszczać ją z różnych zanieczyszczeń oraz dezynfekować. Mają jednak jedną wspólną wadę: potrzeba sporo dodatkowej przestrzeni pod zlewem do montażu całej konstrukcji filtrującej oraz zainstalowania osobnego kraniku nad zlewem do wody filtrowanej.

Takie urządzenia mają wiele niezaprzeczalnych zalet:

• Gwarantują maksymalnie wysoki poziom filtracji, oczyszczając wodę znacznie lepiej niż inne rodzaje urządzeń filtrujących.
• Charakteryzują się najwyższą wydajnością spośród wszystkich typów.
• Wyposażone są w osobny kranik. Oznacza to, że oczyszczona woda nie będzie używana do wszystkich codziennych potrzeb technicznych, co pozwala na jej bardzo oszczędne wykorzystanie.
• Nie ma potrzeby przeprowadzania żadnych systematycznych czynności (zdejmowania, przykręcania, napełniania, przenoszenia).
• Stacjonarne systemy filtrujące są bardzo trwałe – wystarczą na wiele lat pod warunkiem terminowej wymiany wkładów. A ta również odbywa się znacznie rzadziej – co pół roku do kilku lat.

Ale te urządzenia mają też oczywiste wady:

• Dość wysoki koszt – znacznie wyższy niż w przypadku innych typów.
• Instalacja takiego systemu jest długa i skomplikowana, w większości przypadków wymaga zaangażowania specjalistów (co również wiąże się z kosztami).
• Zbiorniki zajmują praktycznie całe miejsce pod zlewem, co nie zawsze jest rozsądne w małych mieszkaniach.
• Nieekonomiczność: około 60–70% wody jest tracone w procesie oczyszczania wraz z zanieczyszczeniami do odpływu kanalizacyjnego. Chociaż jeśli są środki finansowe, to oczywiście na własnym zdrowiu lepiej nie oszczędzać.

Modeli urządzeń stacjonarnych montowanych pod zlewem jest wiele. Różnią się one sposobami i stopniem oczyszczania, dezynfekcji, żywotnością wkładów, wymiarami, ceną. Główne rodzaje wśród nich to 2: przepływowe i filtry odwróconej osmozy.

Filtry przepływowe

Filtry przepływowe różnią się sposobem oczyszczania, liczbą stopni i innymi cechami.

• Węglowe. Zasada ich działania to adsorpcja mechaniczna. Głównym materiałem filtrującym jest węgiel aktywowany. Takie urządzenia są dość trwałe, ale jeśli woda w kranie ma wiele zanieczyszczeń, mogą nie radzić sobie z zadaniem. Ponadto większość z nich jest dość gabarytowa.
• Wielostopniowe. Taki system oczyszczania składa się z kilku (od 3 do 8) wkładów, z których każdy zawiera własny sorbent i odpowiada za usuwanie określonych substancji. Przykładowy zestaw może wyglądać tak: wkład do oczyszczania mechanicznego, wkład z sorbentem, filtr do usuwania szkodliwych soli, wkład z filtrem dezynfekującym, blok do zmniejszania twardości, wkład do odżelaziania, kolumna z użytecznymi minerałami, wkład z kondycjonerami. Dla takich instalacji filtracyjnych istnieje ograniczenie: nie są praktyczne dla zbyt twardej wody. Gdy tylko zasoby wkładu zmiękczającego twardość wyczerpią się (a to następuje dość szybko), kamień w czajniku powróci.
• Zmiękczacze. Filtry te są przeznaczone specjalnie do zmiękczania twardej wody. Ich konstrukcja przewiduje wkład z żywicami jonowymiennymi. Zatrzymują one z wody jony soli nadających wodzie twardość: siarczanów, chlorków, soli wapnia, magnezu. W procesie wymiany chemicznej do wody oddawane są w zamian sód i wodór.

Nie słuchaj opowieści sprytnego menedżera w sklepie, że filtry wielostopniowe zapewniają dokładne lub ultra dokładne oczyszczanie, ponieważ składają się z wielu filtrów o różnym składzie. Wszystkie te urządzenia należą do filtrów wstępnego oczyszczania (choć dość dobrego). Dokładne natomiast oznacza tylko membranowy system filtracji – odwróconą osmozę. Im drobniejsze oczka membran, tym wyższa jakość przefiltrowanej wody.

Systemy odwróconej osmozy

Zasadnicza różnica między nimi a poprzednimi polega na tym, że nie są one przepływowe. Oznacza to, że woda przechodząca przez system filtracji nie trafia od razu do kranu, jak w przypadku filtrów przepływowych, ale gromadzi się w specjalnym zbiorniku. Proces oczyszczania tą metodą jest bowiem dość powolny, dlatego oczyszczona woda musi być magazynowana w zbiorniku, aby można było z niej skorzystać w razie potrzeby. Do wad tego rozwiązania należy konieczność wyboru zbiornika akumulacyjnego o odpowiedniej pojemności, tak aby gromadził tyle wody, ile zostanie zużyte w ciągu doby.

Jednak to właśnie metoda odwróconej osmozy pozwala uzyskać wodę oczyszczoną niemal do ideału. W procesie tym usuwane są wszystkie szkodliwe zanieczyszczenia: rdza, piasek, chlor, sole metali ciężkich, siarka, produkty naftowe, wirusy i bakterie.

Zasada działania takiego urządzenia jest następująca: woda pod wysokim ciśnieniem trafia do filtra, a następnie na membranę wykonaną z materiału kompozytowego, która przepuszcza tylko cząsteczki wody, zatrzymując wszystko inne. Zaadsorbowane substancje gromadzą się, a następnie trafiają do odpływu.

Oczywiście, podczas takiego oczyszczania usuwane są również korzystne sole mineralne. Dlatego w systemie oczyszczania odwróconej osmozy instaluje się mineralizatory – specjalne wkłady wypełnione złożem substancji mineralnych. Zawartość takiego wkładu stopniowo rozpuszcza się, wzbogacając wodę w wapń, cynk, magnez, żelazo i inne ważne pierwiastki. Jeden wkład może mineralizować do 4 tysięcy litrów.

Istotne wady takich urządzeń:

• wysoka cena;
• znaczne rozmiary;
• duże zużycie wody;
• wiele materiałów eksploatacyjnych.

Ponadto wszystkie zanieczyszczenia nieuchronnie osadzają się na powierzchni membrany, dlatego trzeba ją dość często płukać.

Jednak ostatnio pojawiły się bardziej zaawansowane technologicznie filtry odwróconej osmozy z ultrafiltracją. Membrany do takich filtrów zaczęto produkować jako kapilarne ultrafiltracyjne.

Ultrafiltracja ma wiele niezaprzeczalnych zalet:

• filtry są znacznie prostsze w montażu i konserwacji;
• zajmują mniej miejsca;
• są znacznie tańsze;
• wymagają mniej materiałów eksploatacyjnych;
• zapewniają ultradokładne oczyszczanie wody;
• przeprowadzają dezynfekcję (praktycznie stuprocentową);
• regulują twardość i kwasowość.

Nie mniej ważne jest to, że ultrafiltracja pozwala zachować w niezmienionej postaci korzystny skład mineralno-solny. Jedyną istotną wadą takich systemów filtracji jest konieczność systematycznego mycia lub wymiany membran filtracyjnych.

Nie rezygnuj z filtrów na rzecz wody butelkowanej. Po pierwsze, nie zawsze jest ona wysokiej jakości i bezpieczna. Po drugie, korzystanie z filtrów najczęściej okazuje się bardziej opłacalne ekonomicznie.

Kryteria wyboru

Jak zatem prawidłowo wybrać filtr do mieszkania?

Jeśli wyjść od liczby mieszkańców i wielkości zużycia, to parametry są następujące:

• Dla 1–2 osób wystarczający jest dzbanek filtrujący, szczególnie jeśli woda ma niewielki stopień zanieczyszczenia.
• Dla 3 lub więcej mieszkańców odpowiednia będzie system dzbankowy lub dystrybutor.
• Przy dużym zużyciu wody pitnej lub bardzo niskiej jakości wody z kranu bardziej opłacalne są systemy montowane pod zlewem.

Jeśli kierować się składem chemicznym zanieczyszczeń, wybór dokonuje się następująco:

• Filtr odwróconej osmozy – idealny wybór do usuwania wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń, w tym wysokiej twardości, widocznego zmętnienia, zapachu gazu, ropy, fenolu oraz posmaku soli.
• Wstępny filtr – potrzebny, gdy w wodzie znajdują się widoczne, nierozpuszczalne zanieczyszczenia, rdza.
• Wkład z żywicami jonowymiennymi – w przypadku zanieczyszczeń chlorkami, siarczanami, solami wapnia i magnezu.
• Filtr z wkładem węglowym – przy zapachu surowego drewna, ryb, fenolu, chloru lub ostrych chemikaliów.
• Filtr z wkładem odżelaziającym – w przypadku metalicznego posmaku żelaza.

Wybierając filtr w sklepie, należy również zwrócić uwagę na integralność urządzenia i opakowania, wytrzymałość wszystkich elementów, brak widocznych wad i jakichkolwiek obcych zapachów.

Po zakupie systemu filtracyjnego do swojego mieszkania, przeprowadź jego montaż jak najbardziej starannie i precyzyjnie. Jeśli nie jesteś pewny swoich umiejętności, lepiej zaproś profesjonalistę. Oszczędzanie na jakości pracy systemu oczyszczania może skutkować problemami zdrowotnymi z powodu systematycznego spożywania wody o niewłaściwej jakości. Aby urządzenie jak najdłużej spełniało parametry bezpieczeństwa, nie zapominaj o terminowej wymianie niezbędnych komponentów lub płukaniu membran.

Wybór filtra to niełatwa i niekiedy dość kosztowna sprawa. Dlatego warto podejść do tego zagadnienia z pełną odpowiedzialnością. Tym bardziej, że ten wybór bezpośrednio wpłynie na nasze zdrowie. W większym stopniu dotyczy to osób, które mają już jakieś schorzenia (zwłaszcza kamienie nerkowe, kamienie w drogach żółciowych), a także rodzin z małymi dziećmi.

Wybierając konkretny filtr, należy kierować się przede wszystkim jego zdolnością do radzenia sobie właśnie z tymi zanieczyszczeniami, które występują w wodzie konkretnego wodociągu. Wtedy korzyści z takiego wydatku będą optymalne.