Jakiej pielęgnacji wymagają sukulenty w warunkach domowych?

Sukulentami nazywamy rośliny, które posiadają tkanki do magazynowania dużych ilości wody. W naturze rosną one w suchym klimacie, często na pustyniach. Wielu miłośników ogrodnictwa z przyjemnością uprawia udomowione gatunki sukulentów na swoich parapetach. Jaka pielęgnacja jest potrzebna sukulentom przy uprawie w warunkach domowych?

Wymuszona uroda

Miłośnicy roślin lubią sukulentów nie bez powodu. Większość z nich jest dość dekoracyjna. Ta dekoracyjność wynika przede wszystkim z obecności u roślin specjalnych mechanizmów, które pozwalają im przystosować się do warunków suszy: odparowywać mniej wilgoci, magazynować ją na długo, opierać się palącemu słońcu i zwierzętom.

• Gęsta woskowa powłoka, kolce, owłosienie, rozetowa budowa liści ze zredukowaną łodygą, okrągły kształt liści — to sposoby na zmniejszenie parowania.
• Grube, mięsiste łodygi, a przy ich braku masywna żebrowana łodyga – to zbiorniki na zapasy wilgoci.
• Blady kolor liści, czerwona pigmentacja – to ochrona przed palącym słońcem.

Sukulenty nie są jednak połączone wspólnym pochodzeniem, można je spotkać w różnych częściach świata, gdzie jest dużo słońca i mało wilgoci. W naturze są zmuszone bronić się przed zjadaniem przez zwierzęta, dlatego wiele z nich ma naturalne przystosowania do tego:

• kolce;
• trujący lub gorzki sok;
• zewnętrzne podobieństwo do kamieni, a nawet do zwierząt.

Najbardziej znanymi z sukulentów są:

• kamienny kwiat (echeveria);
• rozchodnik (sedum);
• grubosz (crassula);
• aloes;
• kalanchoe;
• większość gatunków kaktusów.

Sukulenty można podzielić na dwa rodzaje ze względu na sposób gromadzenia wilgoci:

• łodygowe (gromadzą wilgoć w specjalnych fałdach łodyg) – wilczomlecze i kaktusy;
• liściowe (rezerwują wilgoć w liściach) — echeveria, aloes, haworthia, litops, młode, rozchodnik.

Przy okazji, sukulenty można uprawiać nie tylko pojedynczo w doniczce. O wiele bardziej dekoracyjnie będzie wyglądać mikstura sukulentów z kilku odmian, o różnych kształtach i kolorach. Takie kompozycje można kupić gotowe lub stworzyć samodzielnie. Na przykład, zebrać w szerokiej ceramicznej misce kaktusa, haworthię, gasterię, litopsa, echeverię, dodać do nich pachyfitum, rozchodniki, grubosza, monantes, ozdobić kompozycję dekoracyjnym kamieniem, posypać powierzchnię drobnymi kamykami lub korą drzewną – powstanie harmonijna mieszanka form i kolorów, zdolna cieszyć oko praktycznie przez cały rok.

Pielęgnacja w zależności od pory roku

Aby zapewnić sukulentom właściwą pielęgnację i komfort, ważne jest odtworzenie w warunkach domowych mikroklimatu typowego dla ich naturalnego środowiska. Dotyczy to ilości wilgoci, światła oraz temperatury. Należy wziąć pod uwagę jeszcze jeden fakt: zima to naturalny okres spoczynku sukulentów, kiedy temperatura powietrza spada, a procesy życiowe roślin ulegają znacznemu spowolnieniu. Okres spoczynku może nastąpić także latem, gdy temperatura powietrza gwałtownie wzrasta.

Ogólnie rzecz biorąc, sukulenty są przyzwyczajone do dobrego oświetlenia i potrafią znosić dość silne upały. Niedobór światła znoszą źle: wyciągają się, wykrzywiają, tracą naturalny kolor liści. Kwitnące odmiany w takich warunkach nie zakwitają. Przy nadmiarze słońca mogą ulegać poparzeniom słonecznym, a niektóre gatunki wytwarzają ochronny, purpurowy pigment. Jest to sygnał, że sukulenty są przegrzane.

Porada

Aby uniknąć poparzeń słonecznych, ale nie ograniczać zbytnio ilości światła, należy przestawić doniczki z sukulentami dalej od szyby, na brzeg parapetu. Jeszcze lepiej – na stół lub komodę przed parapetem.

Wilgotność powietrza powinna być przy tym niska – taka, do której sukulenty są przyzwyczajone. W związku z tym nie nadają się one jako sąsiedzi dla roślin wymagających dużej wilgotności powietrza lub lubiących zraszanie. Aby naśladować naturalne podlewanie, ważne jest, aby podlewać sukulenty tylko wtedy, gdy bryła korzeniowa przeschnie. Podlewanie powinno być obfite, ale rzadkie – tak jak ma to miejsce na pustyniach.

• Okres wegetacyjny.

Najczęściej jest to czas od marca-kwietnia do października-listopada. W tym okresie optymalna temperatura wynosi 25-35 stopni. Nawożenie sukulentów w tym czasie należy przeprowadzać mniej więcej raz w miesiącu nawozami o niskiej zawartości azotu. Podlewanie powinno odbywać się wodą o właściwościach zbliżonych do naturalnej (deszczowej lub skondensowanej z powietrza). Dlatego potrzebna jest woda o niskiej zawartości soli. Może to być woda destylowana, roztopowa, deszczowa lub butelkowana. W okresie aktywnej wegetacji podlewanie sukulentów powinno odbywać się mniej więcej raz w tygodniu, jeśli w tym czasie bryła korzeniowa zdąży przeschnąć. Jeśli nie – nieco rzadziej. Jeśli ziemia będzie wysychać szybciej, zaleca się podlewać rośliny częściej.

• Okres spoczynku.

Od listopada-grudnia do lutego-marca większość sukulentów znajduje się w stanie spoczynku, kiedy wszystkie procesy wegetacyjne są silnie spowolnione. Roślinom w tym czasie wystarczy +15 stopni. Nawożenie w tym okresie jest niecelowe. Podlewanie sukulentów podczas spoczynku powinno odbywać się nie częściej niż raz w miesiącu, ponieważ do podtrzymania funkcji życiowych nie jest potrzebna większa ilość płynu (biorąc pod uwagę zdolność tych roślin do magazynowania wody).

Zimą rozsądniej jest przysuwać doniczki z sukulentami bliżej szyby. Zwiększy to ilość światła i nieco obniży temperaturę powietrza wokół nich. Ponadto chłód – dla niektórych gatunków sukulentów jest niezbędnym warunkiem do zakwitnięcia.

Rozmnażanie i przesadzanie

Sukulenty należy przesadzać w okresie wzrostu – najlepiej wiosną. Podłoże musi być przepuszczalne dla powietrza i wilgoci. Dlatego powinno składać się z mieszanki ziemi liściastej, próchnicy, piasku i perlitu.

Sukulenty można rozmnażać z nasion lub przez części roślin. Druga metoda jest łatwiejsza, dlatego bardziej popularna. Mogą to być liście, sadzonki, rozety liściowe, odrosty – każdy gatunek ma swój własny sposób rozmnażania, ale w każdym przypadku ukorzenianie jest dość proste. Wystarczy zagłębić w ziemię na około 1 cm odpowiednią część i zapewnić optymalne podlewanie.

Choroby i szkodniki

Jednymi z najgroźniejszych dla sukulentów są szkodniki z grupy kokcydów:

• wełnowce;
• tarczniki;
• miseczniki;
• filcowce;
• daktylopidy.

Są niezwykle płodne, a dodatkowo mają ochronną powłokę, co znacznie utrudnia walkę z nimi. Największe ryzyko zarażenia nimi występuje u roślin importowanych lub przywiezionych przez turystów z tropikalnych szerokości geograficznych. Aby uniknąć problemów ze szkodnikami, należy umieścić sukulent na miesięcznej kwarantannie na osobnym parapecie. W tym okresie ważne jest uważne obserwowanie pojawiania się larw owadów, dokładnie sprawdzając miejsca ich gromadzenia: kąty i nerwy liści, łodygi i pnie. Jednak niektóre gatunki szkodników atakują system korzeniowy, więc można je wykryć tylko poprzez uwolnienie korzeni z ziemi, jeśli roślina wykazuje oznaki osłabienia.

Skąd jeszcze mogą pojawić się szkodniki?

• Z zewnątrz – podczas letniego trzymania roślin na otwartym powietrzu.
• Z ubrań innego miłośnika kwiatów.
• Z biura (tam kwiaty są często zaniedbane).
• Z bukietów, szczególnie nietraktowanych do długotrwałego transportu (lokalna flora).
• Z zieleniny, owoców lub warzyw.
• Z mieszanki glebowej, która nie została wysterylizowana przed sadzeniem sukulentów.

Do walki z tymi szkodnikami, jeśli zostaną one wykryte na sukulentach, można zastosować następujące insektycydy:

• „Aktara”;
• „Actellic”;
• „Fosbecid”.

Spośród chorób u sukulentów najczęstsze są zgnilizny łodygowe lub korzeniowe. Choroby te są grzybicze, dlatego w większości przypadków prowadzą do obumarcia rośliny. Bardzo rzadko udaje się znaleźć nieporażoną część rośliny i ją odseparować.

Większość problemów związanych z rozmnażaniem szkodników lub pojawianiem się chorób wynika z niewłaściwej pielęgnacji sukulentów. Dlatego tak ważne jest utrzymanie odpowiedniej temperatury i wilgotności, utrzymywanie roślin w czystości, unikanie ich stłoczenia na parapecie, wietrzenie pomieszczenia i przeprowadzanie zabiegów profilaktycznych. Wtedy sukulenty będą cieszyć swoich właścicieli pięknym wyglądem i obfitym kwitnieniem (jeśli gatunek kwitnie). W końcu trudno znaleźć bardziej bezpretensjonalną roślinę doniczkową niż sukulent.