Wzmocnijmy ochronę: jak zrobić filtr do maseczki przeciwko wirusom?

W związku z pandemią koronawirusa zainteresowanie maseczkami ochronnymi znacznie wzrosło. Wielu już wie, że tylko specjalny filtr przeciwwirusowy może zatrzymać patogen. Ale czy można go zrobić własnoręcznie i jeśli tak, to jak?

Czym są filtry do maseczek?

Maseczki materiałowe same w sobie nie chronią ani przed wirusami, ani nawet przed pyłami. Wirusy mają rozmiary od 0,01 do 0,5 mikrona, a pyły – od 1 do 100 mikronów. Dla porównania, 1 mikron to 0,001 milimetra. Aby zatrzymać tak drobne cząstki i nie dopuścić do ich wniknięcia do błon śluzowych, stosuje się specjalne włókniny lub wkłady z materiałem filtrującym (na przykład z węglem aktywnym).

Filtr węglowy

Najbardziej popularny do użytku domowego, w zakładach i fabrykach jest filtr węglowy. Zawiera sorbent pochłaniający szkodliwe substancje. Stopień ochrony zależy od producenta. Filtr może zatrzymywać tylko duże cząstki stałe lub może mieć najwyższą klasę ochrony, chroniąc przed wirusami (niestety takiego efektu nie można uzyskać w warunkach domowych).

Rodzaje filtrów węglowych:

• Wkładki. Podstawą jest filtrująca włóknina. Najczęściej filtr ma kilka warstw i wkłada się go do kieszonki maseczki materiałowej.
• Wkłady. Stosowane do respiratorów, półmasek i masek pełnotwarzowych. Wewnątrz filtra znajduje się węgiel aktywny.

Rodzaje filtrów

Filtry do maseczek różnią się przeznaczeniem: do respiratorów, do maseczek materiałowych. Różnią się także klasą ochrony:

• FFP1. Tę klasę mają jednorazowe respiratory z filtrami, które wychwytują od 75 do 80% zanieczyszczeń dostających się z powietrzem. Zatrzymują pył gruboziarnisty: cementowy, węglowy, wióry drzewne i metalowe. Nadają się do sprzątania w mieszkaniu i domu, do prac stolarskich, ciesielskich i remontowych.
• FFP2. Blokują od 89 do 94% wszystkich zanieczyszczeń. Produkty nie przepuszczają pyłu drobnoziarnistego, aerozoli ciekłych, pyłu dolomitowego. Stosowane w różnych gałęziach przemysłu.
• FFP3. Najwyższa klasa ochrony. Respiratory z takim oznaczeniem blokują do 99% wszystkich substancji, w tym bakterii, wirusów, zarodników grzybów.

O filtrach i maskach przeciwgazowych chroniących przed wirusami więcej informacji znajduje się tutaj.

Według danych Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom w USA przed koronawirusem chroni respirator serii 95. Odpowiednikiem w Rosji są produkty o klasie ochrony FFP2.

Jako materiały filtrujące stosuje się sorbenty, włókniny oraz filtry HEPA. Skuteczność ochronnej maski (respiratora) jest określana całościowo. Ważne jest, aby ściśle przylegała do twarzy i nie utrudniała oddychania.

Jak wykonać filtr własnoręcznie?

Internet jest pełen różnych instrukcji dotyczących wytwarzania nie tylko masek, ale także filtrów do nich. Co tylko proponuje się stosować jako warstwę filtrującą:

• papier toaletowy;
• wata;
• chusteczki i ręczniki jednorazowe;
• podpaski higieniczne;
• worki na kurz do odkurzacza;
• spandbond;
• różne techniczne tkaniny filtracyjne.

Wybrany materiał składa się w kilka warstw i wycina na wymiar maski. Często umieszcza się go pomiędzy warstwami tkaniny. Aby maska była wielokrotnego użytku, lepiej zrobić specjalną kieszonkę na filtr.

Nie można z całą pewnością stwierdzić, czy domowy filtr chroni przed wirusami chociaż w 30-40%. Nie przeprowadzono w tym zakresie żadnych badań. Oczywiście, domowe urządzenie nie może gwarantować pełnej ochrony – aby osiągnąć taki rezultat, technologie przemysłowe udoskonalano przez kilka dziesięcioleci.

WHO zaleca społeczeństwu do samodzielnego wytwarzania stare, dobre, watowo-gazowe opaski z 3–7 warstw bandaża (gazy) i 1 warstwy waty.

Zasady użytkowania

Większość filtrów podlega utylizacji. Pranie lub prasowanie prowadzi do uszkodzenia materiału i utraty właściwości filtrujących. Niektórzy producenci dopuszczają traktowanie ich środkami antyseptycznymi lub naświetlanie promieniami ultrafioletowymi w celu przedłużenia okresu użytkowania.

Czas użytkowania filtra może wynosić od 2–6 godzin (dla waty) do 10 dni (dla wkładów respiratorów). Wkładki służą zazwyczaj przez 8–72 godzin.

Podstawę maski należy czyścić codziennie. Wyroby tekstylne są prane i prasowane z obu stron. Wielorazowe respiratory w przeważającej mierze są dezynfekowane lampami UV.

Obecność filtra w masce zwiększa jej skuteczność. Dla gwarantowanej ochrony lepiej używać wymiennych wkładów od producenta, które przeszły testy. Jeśli nie ma takiej możliwości, można go zrobić samodzielnie z dostępnych materiałów. Najwięcej pozytywnych opinii zdobyły spunbond i wata.