8 rodzajów wiskozy i właściwości każdego z nich

Widząc na metce skład odzieży Viscosa, wielu wpada w zakłopotanie. Wiskoza to materiał niejednoznaczny: niektórzy uważają go za syntetyk, inni zaliczają do tkanin naturalnych. Ale prawda leży po środku. Sposób jej przetwarzania jest chemiczny, a podstawą jest celuloza drzewna. Właściwości materiału również są bardzo zmienne. Może być bardzo kruchy, mocny, rozciągliwy lub nie, przypominać bawełnę, jedwab, len, a nawet wełnę. Wszystko zależy od dodatków, modyfikacji, a co za tym idzie, rodzaju wiskozy.

Wiskoza – czy to syntetyk czy naturalna tkanina?

W zależności od rodzaju surowca rozróżnia się tkaniny:

naturalne roślinne – bawełna, konopie, len;
naturalne zwierzęce – jedwab, wełna;
naturalne mineralne – włókna mineralne, azbest;
chemiczne sztuczne – wiskoza, lureks, octan;
chemiczne syntetyczne – poliestry, poliamid, polipropylen.

Jak widać, wiskoza należy do kategorii tkanin sztucznych, ale to nie to samo co syntetyki. Materiały sztuczne są produkowane z naturalnych substancji organicznych i nieorganicznych, głównie celulozy, rzadziej szkła, metalu. Syntetyki są produktami przerobu ropy naftowej i późniejszej syntezy otrzymanych substancji.

Jak otrzymuje się wiskozę?

Perspektywa stworzenia z drewna sztucznego włókna zaprzątała umysły naukowców od bardzo dawna, ponad 2 stulecia. Z odkryciem celulozy w 1838 roku przez A. Payena stała się realna jak nigdy dotąd. Włóknista substancja otrzymana w wyniku obróbki drewna kwasem azotowym miała właściwości analogiczne do włókna bawełnianego. Pozostawało znaleźć sposób na rozpuszczenie go i wyciągnięcie w nici.

Kolejny impuls do wynalezienia wiskozy dały badania J. Mercera (1844 r.), który opisał proces regeneracji celulozy ze stężonego roztworu miedziowo-amonowego przy dodawaniu kwasu. Jednak metoda znalazła zastosowanie przemysłowe dopiero w 1857 roku dzięki E. Schweizerowi. Dalej jej rozwojem zajmowali się M. Kramer, J. Schlossberger. Wreszcie w 1892 roku angielscy naukowcy Bevin, Cross i Beadle znaleźli sposób na otrzymanie włókna wiskozowego. Proces ten odbywał się w kilku etapach:

rozdrabnianie drewna;
gotowanie w roztworze alkalicznym;
wyciskanie masy przez najmniejsze otwory do pojemnika z kwasem;
wykończenie;
suszenie.

Dziś wiskozę otrzymuje się takim samym sposobem jak 100 lat temu. Różnice można znaleźć chyba tylko w zmodernizowanej produkcji i nowym sprzęcie technicznym.

Właściwości wiskozy – czy się rozciąga, czy nie

Wiskoza pochodzi od słowa viscosus, co oznacza lepki. Tak nazywa się nie tylko tkaninę, ale także sam roztwór, z którego jest pozyskiwana (przypomina żel w kolorze miodu, dobrze się rozciąga). Warto zauważyć, że z tego samego roztworu wytwarza się celofan, ale używa się nie punktowych otworów do wyciągania nici, a szczelin do uzyskania jednolitego płótna. Wielu błędnie kojarzy celofan z torbami, ale częściej można go spotkać w postaci opakowań wyrobów wędliniarskich. Jest on, podobnie jak tkanina wiskozowa, paro- i wilgotnoprzepuszczalny.

Jakie są właściwości wiskozy (odzieży z tego materiału)?

Wysoka higroskopijność (wchłania wilgoć lepiej niż bawełna).
Miękkość i higieniczność.
Estetyczny i różnorodny wygląd.
Dobra podatność na barwienie, żywotność i trwałość kolorów.
Antystatyczność (nie elektryzuje się).
Przepuszczalność powietrza.
Wysoka podatność na gniecenie.
Niska wytrzymałość, szczególnie w stanie mokrym.
Średnia odporność na zużycie.
Skłonność do deformacji podczas prania (rozciąga się, kurczy się do 10%, filcuje się).
Brak elastyczności (100% wiskoza nie rozciąga się).

—

Wiskoza występuje nie tylko w odzieży. Z materiału produkuje się nić o podwyższonej wytrzymałości – nić kordową, która następnie jest używana do produkcji wyrobów technicznych. Ponadto wytwarza się z niej różne domowe ścierki i gąbki, włókno odcinkowe na dywany, ciepłą odzież, sztuczne futro.

Często do wiskozy dodaje się elastan, spandex lub poliester. Wtedy ubranie dobrze się rozciąga i dopasowuje do sylwetki.

Odmiany

Zanim wyciągnie się wnioski na temat wiskozy, warto wspomnieć o bardzo ważnym aspekcie. Materiał ma wiele postaci. Nawet tkaniny oznaczone jako „100% wiskoza” bywają różne.

Istnieje więc 8 podstawowych rodzajów płótna wiskozowego:

Modal. Ta tkanina w całości składa się z celulozy drzewnej i posiada właściwości bawełny: jest higroskopijna, wytrzymała, odporna na zużycie.
Tencel. Po raz pierwszy została wyprodukowana w USA. Jako podstawę używa się celulozy z drzew eukaliptusowych. Materiał z niej jest jedwabisty i bardzo miękki. Dobrze wchłania wilgoć, jest przewiewny, wytrzymały, ale podatny na deformacje.
Cupra. Wyglądem prawie nie różni się od naturalnego jedwabiu. Tkanina cuprowa jest wytrzymała, ma zdolność do termoregulacji, przepuszcza powietrze, ale wymaga delikatnej pielęgnacji.
Acetat (jedwab acetatowy). Do produkcji używa się odpadów celulozy. Tkanina jest błyszcząca, cienka, elastyczna, dobrze trzyma kształt, nie gniecie się, odporna na bakterie i grzyby. Jednak nie przepuszcza powietrza ani wilgoci, elektryzuje się, niszczeje pod wpływem zasad, a od acetonu rozpuszcza się.
Siblon. Udoskonalone wiskozowe włókno wysokomodułowe. Taka wiskoza w mniejszym stopniu ulega skurczowi, nie traci wytrzymałości przy zamoczeniu, jest bardziej elastyczna.
Stapel. Jest mieszanką bawełny i wiskozy. Takie połączenie zwiększa ekologiczność tkaniny. Wady – gniecie się i kurczy się podczas prania.
Rayon (sztuczny jedwab). Kolejny rodzaj „sztucznego jedwabiu”. Tkanina szybko schnie, jest odporna na odkształcenia i zużycie.
Lyocell. W przeciwieństwie do zwykłej wiskozy, materiał ten jest produkowany z celulozy w sposób ekologiczny. Jest wytrzymały, nie mechaci się, nie zmienia kształtu po praniu, jest elastyczny i higroskopijny.

Wiskozę można rozpoznać po różnorodnych i intensywnych kolorach, czasem po ładnym połysku tkaniny. Zazwyczaj przy tym się gniecie, a ciało w niej „oddycha”. Jeśli odetniesz i podpalisz kawałek takiej tkaniny, będzie wydzielać charakterystyczny zapach papieru i pozostawi popiół.

Podsumowując: nieprawidłowe jest twierdzenie, że wiskoza to syntetyk. Nie jest to jednak również tkanina naturalna. Stanowi organiczny materiał uzyskany sztucznie. Zasadniczo wiskoza znajduje się na pograniczu. Nie można jednoznacznie stwierdzić, jak zachowa się w odzieży – aby mieć pełny obraz, należy sprawdzić cały skład tkaniny. Do wiskozy prawie zawsze dodaje się różne domieszki, co znacznie zmienia jej właściwości.