Jak w warunkach domowych wyczyścić wyroby jubilerskie z topazem i przywrócić kamieniowi blask?

Topazy w biżuterii z czasem ulegają zabrudzeniu i wymagają czyszczenia. Aby skutecznie wyczyścić topaz samodzielnie, nie szkodząc przy tym wyrobowi, należy znać i przestrzegać pewnych zasad.

Ogólne zalecenia

Topaz to kamień szlachetny należący do twardych minerałów, ustępujący pod tym względem jedynie diamentowi i korundowi. Jest jednak wrażliwy na wiele substancji chemicznych i działanie ciepła. Szczególnej ostrożności i delikatnego obchodzenia się wymagają kamienie o odcieniach niebiesko-błękitnych.

• Poprzez zanurzenie w roztworze czyści się wyroby z dobrze osadzonymi kamieniami. Topazy przyklejone do oprawy pokrywa się środkiem myjącym, a następnie usuwa zanieczyszczenia.
• Oczyszczanie całego wyrobu wykonuje się w naczyniu o odpowiedniej wielkości. Do obróbki topazu w kolczykach lub pierścionkach wystarczy użyć szklanki. W przypadku dużych wyrobów, takich jak naszyjnik czy bransoleta, potrzebne jest szersze naczynie – przedmiot powinien swobodnie się mieścić, aby zapewnić równomierny dostęp substancji czyszczących do powierzchni.
• Do czyszczenia mechanicznego używa się starej szczoteczki do zębów, która utraciła początkową sztywność i nie może uszkodzić powierzchni.
• Do przygotowania roztworu używa się wyłącznie filtrowanej wody pitnej lub destylowanej. Chlor jest jednym z największych wrogów topazu, nawet w postaci rozpuszczonej w wodzie.
• Nie wolno używać ostrych metalowych przedmiotów ani środków ściernych, które mogą porysować kamień. Odpowiednie będą patyczki higieniczne i miękkie ściereczki.

Najczęściej czyszczenia wymaga topaz w pierścionku ze względu na ciągły kontakt z obcymi substancjami.

Najwięcej zanieczyszczeń gromadzi się na styku wkładki i oprawy – te miejsca wymagają dokładniejszej obróbki.

Sposoby czyszczenia topazu

Metodę czyszczenia biżuterii w warunkach domowych należy dobierać, biorąc pod uwagę nie tylko cechy kamienia szlachetnego, ale także metal oprawy – zazwyczaj jest to złoto lub srebro.

Złoto z topazem

Sposób nr 1 – z użyciem roztworu mydła i amoniaku.

1. Należy przygotować mieszankę z 40-50 ml mydła w płynie, 6-8 kropli amoniaku i 100 ml wody.
2. Umieścić w roztworze złote kolczyki z topazem lub inną biżuterię, którą należy oczyścić.
3. Pozostawić na 45-50 minut.
4. Opłukać czystą zimną wodą, wytrzeć do sucha miękką ściereczką.

Sposób nr 2 – stosuje się płyn do mycia naczyń.

1. Wlać 50 ml żelu do 300 ml ciepłej wody, spienić ręcznie do uzyskania piany.
2. Pozostawić wyrób w roztworze na 25-30 minut.
3. W przypadku silnych zabrudzeń po upływie czasu wyczyścić kamień szczoteczką do zębów.
4. Opłukać czystą wodą, wytrzeć, wypolerować biżuterię flanelową szmatką.

Sposób nr 3 – jeśli topaz w złotym pierścionku lub kolczykach jest wklejony, a nie osadzony mechanicznie, jego czyszczenie należy przeprowadzić powierzchownie, bez zanurzania w roztworze wodnym.

1. Nałożyć kroplę amoniaku na każdy kamień szlachetny.
2. Odczekać 15 minut.
3. Usunąć rozpuszczony brud za pomocą patyczka kosmetycznego.

Nie wolno gotować złotej biżuterii z kamieniami! Taki sposób jest dopuszczalny tylko w przypadku wyrobów z czystego metalu bez kamieni szlachetnych.

Srebro z topazem

Nie należy czyścić topazu w srebrnej oprawie środkami czyszczącymi – sprzyjają one powstawaniu nalotu i powodują matowienie metalu.

Sposób nr 1 – pomoże usunąć niewielkie zabrudzenia i przywrócić blask kamieniowi szlachetnemu.

1. Należy połączyć pokruszoną na proszek kredę i pastę do zębów (koniecznie nie wybielającą), poczekać do całkowitego rozpuszczenia kredy.
2. Otrzymaną masą za pomocą szczoteczki do zębów wyczyścić kamień w srebrze.
3. Zmyć nadmiar wodą.
4. Pozostawić wyrób do wyschnięcia, wypolerować flanelą.

Sposób nr 2 – z użyciem octu winnego (innych rodzajów esencji octowych nie wolno stosować!).

1. Rozpuścić 5-8 kropli octu winnego w 250 ml ciepłej wody.
2. Pozostawić wyrób w roztworze na 30 minut.
3. Opłukać i wypolerować.

Przedstawione metody czyszczenia biżuterii w warunkach domowych pod względem skuteczności nie ustępują drogim środkom kupnym, które są szeroko dostępne w postaci past i roztworów.

Kupując specjalny środek do czyszczenia oprawy, upewnij się, że nie zaszkodzi on wkładowi z kamienia szlachetnego. W razie potrzeby skonsultuj się z mistrzem jubilerskim.

Jak przywrócić blask topazowi

Z biegiem czasu kamień może stracić swój blask z wielu powodów. W niektórych sytuacjach zmiany te są nieodwracalne, inne można naprawić.

• Początkowo jaskrawoczerwone i jaskrawozielone kamienie są produktami syntetycznymi, które z czasem mają tendencję do mętnienia i matowienia. Przywrócenie pierwotnego sztucznego piękna takich kamieni nie jest już możliwe.
• Naturalne okazy o niebieskich odcieniach blakną pod wpływem światła słonecznego, co również jest nieodwracalne.
• Przy pierwszych oznakach zmiany odcieni kamieni z gamy niebiesko-błękitnej możliwe jest przywrócenie pierwotnego wyglądu za pomocą specjalistycznych metod z wykorzystaniem profesjonalnego sprzętu jubilerskiego.
• Kamieniom o kolorze różowym, żółtym, herbacianym można przywrócić blask i intensywność poprzez ponowne napromieniowanie.

Jeśli topaz zmętniał, to w niektórych przypadkach można przywrócić utracony blask w warunkach domowych za pomocą dostępnych środków.

• Ziemniak – dla wyrobów srebrnych z topazem. Kilka wcześniej obranych i pokrojonych ziemniaków zalać wrzątkiem. Po 20 minutach zanurzyć biżuterię w płynie na 1 godzinę. Po upływie czasu opłukać, osuszyć, wypolerować aksamitną szmatką.
• Cebula. Wycisnąć sok z jednej cebuli. Nasączyć nim wacik i dokładnie przetrzeć ozdobę ze wszystkich stron. Pozostawić na 1,5–2 godziny. Następnie opłukać, osuszyć, nadać połysk za pomocą flaneli.
• Sól kuchenna i amoniak – sposób na przywrócenie blasku złotej biżuterii z topazem. Rozpuścić pół łyżeczki soli w 100 ml wody, dodać 10 ml amoniaku. Zanurzyć ozdobę w roztworze na 5–6 minut. Opłukać, wypolerować flanelą lub zamszem.

Zasady noszenia i pielęgnacji

Biżuteria z topazami to ozdoby na wieczorne wyjścia. Nadmiar światła słonecznego szkodzi kamieniowi, ponadto przy sztucznym oświetleniu kamień wygląda znacznie efektowniej.

Szczególnie szybko pod wpływem promieniowania ultrafioletowego matowieją niebieskie topazy.

Podstawowe zasady, które pozwalają znacznie przedłużyć żywotność biżuterii z topazami:

• unikać kontaktu z kosmetykami i środkami myjącymi;
• zdejmować biżuterię podczas prac domowych i gotowania;
• nie nosić podczas wizyt na basenie, w saunie, kąpieli w zbiornikach słodkowodnych i w morzu;
• chronić przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych;
• nie narażać na gwałtowne zmiany temperatury – powoduje to powstawanie mikropęknięć na kamieniu, które nadają mu mętny wygląd;
• nie czyścić chemikaliami, zwłaszcza zawierającymi chlor, siarkę, jod;
• przechowywać w oddzielnym pudełku lub grubym woreczku, który skutecznie chroni ozdoby przed światłem i wilgocią;
• wszelka biżuteria wymaga okresowego (1–2 razy w roku) profesjonalnego czyszczenia u jubilera, którego nie można zastąpić samodzielnymi zabiegami.

Topazy charakteryzują się wystarczającą odpornością na zużycie i trwałością pod warunkiem prawidłowego noszenia i pielęgnacji. Stosując się do prostych zaleceń, posiadaczki biżuterii będą mogły długo cieszyć się niezwykłym blaskiem kamienia.