Jak wybrać odpowiedni klej do drewna?

Wybierając odpowiedni klej do drewna, należy uwzględnić specyfikę planowanych prac i zwrócić szczególną uwagę na właściwości i cechy preparatu. Decydującymi czynnikami są rodzaje klejonych materiałów, warunki, w jakich będą wykonywane prace i użytkowane gotowe konstrukcje.

Wybór podstawowych właściwości kleju

Nie ma uniwersalnego kleju do wszystkich rodzajów prac, każdy ma określone właściwości. Aby dowiedzieć się, który klej jest lepszy do drewna, a który do łączenia innych materiałów, należy zapoznać się z charakterystyką i składem wybranego produktu.

Na co należy zwrócić uwagę:

1. stopień wodoodporności – oznaczany literą D i dzielony na klasy (2 – minimalna, 3 – wystarczająca, 4 – podwyższona);
2. toksyczność;
3. wytrzymałość połączenia klejowego (kg/cm³) i gęstość preparatu;
4. adhezja do innych materiałów – tkaniny, metalu, plastiku, gumy, ceramiki, szkła;
5. czas całkowitego wyschnięcia;
6. odporność termiczna;
7. odporność na bakterie i grzyby.

Do drugorzędnych cech można zaliczyć kolor, który również może być różny: przezroczysty, biały, czarny lub imitujący naturalny odcień drewna określonego gatunku.

Rodzaje kleju do drewna

Producenci opracowali wiele różnorodnych preparatów do prac z drewnem, a jeśli odwołać się do doświadczenia mistrzów stolarskich, można wyróżnić kilka najbardziej odpowiednich rodzajów. Należy pamiętać, że niektóre typy klejów mogą dzielić się na kilka podtypów, z których każdy ma wąską specjalizację, szczególny kolor lub skład.

Klej PVA lub preparaty na jego bazie

Klej PVA pozostaje bezsprzecznym liderem, wielu użytkowników preferuje go pomimo setek nowości o unikalnych składach. Klej jest produkowany przez prawie wszystkie marki, a średnia cena za 1 kg waha się od 3,2 zł do 16 zł.

Zalety:

• ekologiczność – preparat nie wydziela niebezpiecznych toksyn przed ani po wyschnięciu;
• nie pozostawia śladów;
• czas całkowitego wyschnięcia – do 24 godzin;
• wysoka adhezja do różnych materiałów.

Minus:

• preparat na bazie wody nie jest przeznaczony do stosowania w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności.

Porada

Do kleju PVA można dodawać zmielone wióry drewniane dla lepszej fiksacji elementów.

Epoksydowy klej dwuskładnikowy

Dobrze znany klej na bazie żywicy epoksydowej jest powszechnie używany do różnych celów, w tym do łączenia elementów drewnianych. W zestawie znajdują się dwa składniki: klej i utwardzacz.

Zalety:

• wysoka przyczepność do wszystkich znanych materiałów;
• nie pozostawia śladów na produkcie i nie zmienia koloru drewna;
• klej epoksydowy jest bardzo wytrzymały i idealny do mocowania nawet ruchomych części;
• odporny na wodę, oleje i różne agresywne roztwory;
• posiada właściwości izolacji elektrycznej.

Wady:

• podczas użycia należy nosić rękawice ochronne; skład może wywołać reakcję alergiczną;
• przy małym doświadczeniu bardzo trudno obliczyć proporcje, co czasami prowadzi do nadmiernego zużycia.

Klej kazeinowy

Uniwersalny klej często stosuje się do łączenia małych elementów przy konstruowaniu różnych modeli budynków lub pojazdów, naprawie mebli lub przedmiotów wyposażenia wnętrz.

Zalety:

• zapewnia bardzo trwałe połączenie;
• całkowity czas schnięcia poniżej 20 godzin;
• bardziej odporny na wilgoć i podwyższoną temperaturę niż klej stolarski do drewna.

Wady:

• skomplikowany proces przygotowania – proszek klejowy miesza się z zimną wodą i dokładnie miesza. Doprowadzenie kleju do gotowości zajmuje około 1 godziny.

Preparaty cyjanoakrylowe

Mieszanki cyjanoakrylowe są uważane za uniwersalne i cieszą się dużą popularnością. Doświadczeni rzemieślnicy dawno już przekonali się o skuteczności takich kompozycji. Klej najczęściej sprzedawany jest w małych opakowaniach: biorąc pod uwagę, że cena takich produktów nie jest niska, opłaca się go używać do małych prac.

Zalety:

• wysoka wytrzymałość;
• minimalny czas wiązania – około 10-15 sekund;
• klej nie zmienia koloru produktów i nie pozostawia śladów;
• odporny na różne ciecze;
• minimalna gęstość kompozycji pozwala na stosowanie go do prac dekoracyjnych lub łączenia małych elementów.

Wady:

• stosunkowo wysoka cena (na przykład klej błyskawiczny Cosmofen, 20 g – 4,80 zł);
• wymaga najwyższej ostrożności podczas pracy.

Klej BF

Spośród wielu rodzajów kleju BF do drewna odpowiednie są dwa produkty: BF2 do prac wewnętrznych i BF4 – do prac zewnętrznych. Wielofunkcyjna kompozycja nadaje się do przyklejania różnych materiałów do drewna, jest łatwa w użyciu i dostępna w prawie każdym sklepie specjalistycznym.

Zalety:

• BF2 – odporny na wilgoć, BF4 – odporny na wilgoć i mróz;
• całkowicie wysycha w ciągu 1 godziny;
• doskonale nadaje się do przyklejania metalu do drewna.

Wady:

• skuteczny tylko po dokładnym przygotowaniu – przedmioty należy dobrze oczyścić.

Porada

Jeśli podgrzejesz miejsce sklejenia do 80°C, czas całkowitego wyschnięcia skróci się do 15 minut.

Klej wysokotemperaturowy

Kompozycje żaroodporne należą do wąsko specjalizowanych. Stosuje się je, gdy materiał jest poddawany wypalaniu lub innym działaniom wysokich temperatur. Klej nie wysycha, nie pęka i nie odkleja się.

Jedną z odmian kompozycji wysokotemperaturowych są wkłady klejowe w sztyfcie. Nakłada się je za pomocą pistoletu do kleju na gorąco, w którym sztyft stopniowo się topi. Intensywność nakładania jest regulowana przez użytkownika.

Klej stolarski

Klej stolarski do drewna nadaje się wyłącznie do sklejania drewnianych elementów. Klej w proszku zalewa się wodą na 3-4 cm powyżej poziomu proszku i pozostawia mieszankę na 6 do 12 godzin, zgodnie z zaleceniami producenta. Następnie kompozycję klejącą doprowadza się do gotowości w kąpieli wodnej, dokładnie mieszając. Temperatura mieszanki nie powinna przekraczać 70°C. Dodanie naturalnego oleju lnianego nada klejowi właściwości wodoodporne. Dodanie kwasu salicylowego lub boraksu sprawi, że klej będzie odporny na wszelkiego rodzaju bakterie, pleśń lub zarodniki grzybów.

Zalety:

• stosowany do wszystkich gatunków drewna;
• charakteryzuje się wystarczającą wytrzymałością.

Wady:

• długi i stosunkowo skomplikowany proces przygotowania.

Czym skleić drewno z drewnem lub innymi materiałami?

Określenie, jakim klejem skleić przedmioty drewniane, jest dość proste. Przede wszystkim należy przeanalizować, jakie prace będą wykonywane: sklejanie wyrobów z drewna czy przyklejanie do drewna innych materiałów.

Przykleić drewno do drewna lub innego materiału można dowolnym z wymienionych powyżej rodzajów kleju. Przy pracy z drobnymi elementami lepiej użyć szybkoschnącej kompozycji cyjanoakrylowej lub kleju kazeinowego. Gdy konieczne jest wykonanie dużej ilości pracy, na przykład przyklejenie linoleum do podłoża ze sklejki, obicie drewnianych mebli skórą lub wykończenie ścian, najlepiej sprawdza się klej PVA. Jeśli konstrukcja będzie wystawiona na działanie warunków atmosferycznych przez cały rok i podlegać będzie wahaniom temperatury, potrzebny jest klej BF-4.

Mocowanie drewnianych elementów do siebie oznacza również średnią lub dużą ilość pracy, dlatego stosuje się klej stolarski, epoksydowy lub PVA. Kompozycje te mają neutralny kolor i są zewnętrznie niewidoczne, co pozwala uzyskać trwałą, monolityczną konstrukcję. Który z nich jest lepszy – to kwestia subiektywna; kompozycje te różnią się znacznie odpornością na wodę, ale podobną wytrzymałością połączenia.

Ogólne zasady używania kleju podczas pracy z drewnem

Maksymalny efekt można osiągnąć, jeśli odpowiednio przygotuje się elementy konstrukcji. Drewno należy przygotować: powierzchnię oczyścić drobnym papierem ściernym i usunąć cały pył. Inne materiały, takie jak porcelana, szkło czy plastik, należy odtłuścić acetonem.

Zgodnie z technologią klej nakłada się równą, cienką warstwą na obie powierzchnie. Klejenie za pomocą kleju BF wykonuje się w dwóch etapach z 15-minutową przerwą. W przypadku stosowania kompozycji dwuskładnikowych albo je się miesza, albo nakłada jeden składnik na jedną stronę, a drugi na drugą, a następnie łączy.

Klej stolarski do drewna przy łączeniu elementów czołowych należy nakładać w dwóch warstwach, pozwalając pierwszej lekko wyschnąć. Na wierzch nakłada się drugą warstwę, daje się klejowi nieco wsiąknąć, a następnie łączy się elementy. Gdy łączy się płaskie elementy, mieszankę rozprowadza się wzdłuż włókien w jednej warstwie.

Po nałożeniu preparatu elementy należy ściągnąć za pomocą prasy lub imadła. Jeśli nie jest to możliwe, do sklejania stosuje się tylko szybkoschnące kleje „sekundowe”. Jeśli preparat wysycha dłużej niż 4 godziny, imadła trzyma się około 2 godzin. Nadmiar kleju wystający między elementami należy szybko usunąć, zanim preparat stwardnieje.

Ostatnia kwestia to przestrzeganie środków bezpieczeństwa. Czasami nawet proste preparaty mogą wywołać reakcję alergiczną. Do ochrony oczu i skóry wystarczy stosować gumowane rękawice i okulary ochronne.

Tutaj przedstawiono tylko popularne i stosunkowo bezpieczne rodzaje klejów i mieszanek. Istnieją również inne rodzaje, które całkiem dobrze radzą sobie ze swoim zadaniem – na przykład klej «Moment Stolar» jest dość skuteczny, ale ma podwyższoną toksyczność i znajduje zastosowanie tylko do celów technicznych. Inne rodzaje często wymagają długiego przygotowania mieszanki lub są przeznaczone wyłącznie do prac przemysłowych.